News

SAĞLIK Covid 19 ile Mücadelede Dünya da Son 24 Saatte Neler Yaşandı Covid 19 ile Mücadelede Dünya da Son 24 Saatte Neler Yaşandı

T.C. Ticaret Bakanlığı

T.C. Ticaret Bakanlığı

COVİD-19 SALGINININ UKRAYNA EKONOMİSİNE ETKİLERİ 

1-Ukrayna’da Covid-19 Salgını Nedeniyle Alınan Önlemler:Karantina Düzenlemeleri13 Ekim 2020 tarihinde Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından Ukrayna’daki karantinanın Aralık ayı sonuna kadar uzatılmasına karar verilmiştir. Buna göre, Ukrayna’da geçerli uyarlanabilir karantina 31 Aralık 2020 tarihine kadar uzatılmıştır. Kabine toplantısı sonrasında Sağlık Bakanı Maksim Stepanov tarafından yeni koronavirüs vakıa sayısındaki artış nedeniyle Ukrayna’da karantina hükümlerinin güçlendirilmesine karar verildiği açıklanmıştır. Daha önceki Ataşeliğimiz yazılarında belirtildiği gibi Ukrayna koronavirüs vakıa sayıları kapsamında yeşil, sarı, turuncu ve kırmızı bölgelere ayrılmış olup uyarlanabilir karantina modeli ile yerel idarelere pandemi karşısında önlem alabilme yetkisi verilmişti.13 Ekim 2020’de alınan Bakanlar Kurulu Kararları çerçevesinde, Sağlık Bakanlığı tarafından hangi bölgelerin karantina bölgelerine dahil edilmesine yönelik kriterler değiştirilmektedir. Bu uygulama test göstergelerine göre gerçekleştirilecektir. Bakanlık, test sayısını 100.000 kişi başına 48’e çıkarmayı planlamaktadır. Aynı zamanda Sağlık Bakanlığı, hastanelerde yalnızca COVID-19 ile enfekte olanlar için ayrılmış olan yatakları dikkate alacaktır.14 gün içinde 100.000 kişide 320’den fazla ölüm oranına sahip olan bölgeler kırmızı karantina bölgesine alınacaktır. Sağlık Bakanlığı’ndan ayrı izin alınacak uluslararası yarışmalar dışında yeşil, sarı ve turuncu karantina bölgelerinde tüm spor etkinlikleri seyircisiz yapılabilmektedir.Yeşil ve sarı bölgelerde dahi restoran ve kafelerin çalışmaları sınırlı olacak olup en geç saat 22: 00’de kapanacaktır. Ukrayna Hükümeti 22:00-07:00 saatleri arasında (“yeşil”, “sarı” ve “turuncu” bölgelerde) gıda satış noktalarının çalışmasını yasaklamaya karar vermiştir. Sadece yemekhaneler için istisnalar yapılmıştır.Yeşil karantina bölgelerinde 50’den fazla kişinin katılımıyla, sarı bölgede 30’dan fazla kişinin katılımı ile turuncu bölgede (Odesa bölgesi turuncu) ise 20’den fazla kişinin katılımıyla toplu, kültürel ve sportif etkinliklerin yapılması yasaklanacaktır. Tüm restoranlar ve işverenlerin vardiyalı olarak veya internet üzerinden çevrimiçi iş düzenlemeleri tavsiye edilirken, eğitim kurumlarına uzaktan veya harmanlanmış öğrenmeye geçmeye teşvik edilmektedir. Kolejlerde ve üniversitelerde uzaktan eğitimin 15 Ekim – 15 Kasım tarihleri ​​arasında yapılması önerilmektedir. Halka açık yerlerde yüz maskeleri ve eldivenler hala zorunludur. (15.10.2020)Ukrayna’da hafta sonu karantina uygulaması başlatılmıştır. 11 Kasım 2020 tarihinde gerçekleşen Ukrayna Bakanlar Kurulu Hükümet toplantısında hafta sonu karantina uygulamasının tüm ülkeye getirilmesine karar verilmiştir. Sıkı karantina Cumartesi 00: 00’dan Pazartesi 00: 00’a kadar uygulanacaktır. Hafta sonu, ülkede yalnızca gıda marketleri, eczaneler ve ulaşım çalışacaktır. (11.11.2020)Alışveriş merkezleri, spor merkezleri, spor salonları, yüzme sandıkları, tiyatrolar ve toplu etkinliklerin yapılması yasaklanmıştır. Ayrıca, restoran, kafe ve eğlence tesislerinin de çalışması yasaklanmıştır. (11.11.2020)Ukrayna Karantina Önlemleri (8-24 Ocak Lockdown İlanı) (10.12.2020)9 Aralık 2020 tarihli hükümet toplantısında Ukrayna Başbakanı Denis Şmigal tarafından 8-24 Ocak 2021 tarihleri arasında karantina önlemlerinin sıkılaştırılacağı açıklanmıştır. Uygulamayı “güvenlik için kış tatili” olarak adlandıran Başbakan, vaka sayısındaki azalma eğilimi nedeniyle aralık ayında ek tedbirlere gerek duyulmadığını belirtti.Uygulanacak kısıtlamalar aşağıda yer almaktadır. Karantina 8-24 Ocak tarihleri arasında uygulanacaktır. Kış tatili karantina sürecinde aşağıdaki iş faaliyetleri yasaklanacaktır. –              Anaokulları dışında her türlü mülkiyete sahip eğitim kurumlarının çalışması-              Kafe, bar veya restoranların çalışması (teslimat ve paket servisi haricinde)-              Tüm kitlesel (eğlence, spor, sosyal) etkinliklerin düzenlenmesi-              AVM’ lerin çalışması ( çalışamaya izin verilecek iş faaliyetleri haricinde)-              Kültür kurumları tarafından ziyaretçi kabul edilmesi ve kültürel etkinliklerin düzenlenmesi-              Spor salonları, fitness merkezleri ve havuzların ziyaretçi kabul edilmesi-              Ticaret ve tüketici hizmetleri alanında işletmelerin çalışması (çalışamaya izin verilecek iş faaliyetleri haricinde)-              Gıda dışı pazarların çalışması (gıda pazarlarının çalışması kısıtlamalarla izin verilecek) Kış tatili karantina sürecinde aşağıdaki iş faaliyetleri izin verilecektir. –              Toplu taşıma, şehirlerarası ve uluslararası kara, hava ve demiryolu taşımacılığı-              Gıda ürünlerinin ticareti-              İlaç ve tıbbi ürünleri, veteriner ilaçlarının ticareti-              Hijyen ürünleri, iletişim araçları ve hayvan yemi ticareti-              Araçların bakımı ve onarımı-              Benzin istasyonlarının çalışması (yemek alanı haricinde)-              Finans kurumların çalışması (bankalar)-              Posta operatörlerinin çalışması-              Kuaför ve güzellik salonlarının çalışması (önceden randevu alınması şartıyla)-              Otellerin çalışması (ortak yemek servisi saat 6-11 arasında açık olacak)-              Profesyonel kulüplerin spor etkinlikleri seyircisiz düzenlenmesi Kış karantina sürecinde mümkün olduğu kadar iş yerlerinde evden çalışma iş modeli tavsiye edilmekte olup uluslararası uçuşlara herhangi bir kısıtlama getirilmemekte ve uluslararası kargo ticaretine herhangi bir kısıtlama getirilmeyeceği belirtilmektedir. (10.12.2020)Ukrayna’ya Seyahat Edecek Türk Vatandaşlarının Tabi Olduğu Kurallar Güncellenmiştir (20.01.2021)Ukrayna makamlarınca Covid-19’un yaygınlığına göre ülkeler kırmızı veya yeşil kategoriye alınmaktadır.21.12.2020 tarihinde kırmızı listeye geçen ülkemiz, bugün (15 Ocak) itibarıyla yeniden yeşil listeye geçmiştir. Buna göre, vatandaşlarımızın Ukrayna’ya girişte karantinaya girmemek için PCR testi ibraz etme zorunluluğu kalkmış olup, girişte sigorta ibrazı mecburiyeti sürmektedir.Ukrayna’ya girmek isteyen yabancı uyrukluların, Ukrayna’da kayıtlı olan bir sigorta şirketi veya Ukrayna’da temsilciliği bulunan/ Ukrayna’daki şirketlerle bir anlaşma çerçevesinde ilişkileri bulunan yabancı bir sigorta şirketince düzenlenmiş, Covid-19 tedavi masraflarını kapsayan, Ukrayna’da kalış süresince geçerli sigorta poliçesine sahip olmaları gerekmektedir.Sigorta şartı, aşağıdaki kategorilerde yer alan kişilere uygulanmamaktadır:•             Ukrayna’da devamlı olarak ikamet eden yabancı uyruklular ve vatansızlar•             Mülteci statüsünde bulunan veya ilave korumaya muhtaç kişiler•             Ukrayna’da akredite edilmiş diplomatik, konsüller ve uluslararası örgüt temsilcilikleri personeli ile aile fertleri•             Silahlı Kuvvetler birimlerinin eğitim programına katılmak üzere ülkeye gelen NATO üyesi ülkelerin ve NATO Barış İçin Ortaklık Programı katılımcı ülkelerinin silahlı kuvvetler mensupları Ukrayna’ya girişlerde geçerli genel hususlar(20.01.2021)1) Türkiye Cumhuriyeti ile Ukrayna arasında imzalanan Vize Muafiyeti Anlaşması kapsamında Türk vatandaşları, geçerli pasaport veya yeni nesil çipli T.C. Kimlik Kartlarıyla vizesiz olarak Ukrayna’ya seyahat edebilmektedirler.2) Bu çerçevede seyahat eden vatandaşlarımızın Ukrayna’da kalış sürelerinin, son 180 gün içerisinde toplam 90 günü geçmemesi gerekmektedir (Ukrayna Devlet Göç Servisi’nin ilgili sitesi:https://dmsu.gov.ua/…/duration-of-stay-calculation.html).3) Ukrayna mevzuatı uyarınca, Ukrayna’ya girişlerde pasaport kontrolü esnasında geçerli pasaport veya çipli T.C. Kimlik Kartına ilaveten aşağıda kayıtlı bilgi ve belgeler de istenmektedir:•             Gidiş-dönüş uçak bileti•             Seyahat için yeterli miktarda döviz bulundurulması/ belgelenmesi (Hesaplama: Kalış süresine ilave 5 gün daha eklenir. Her gün için kişi başı günlük 50 ABD Doları bulundurulmalıdır. Örnek: Kişi Ukrayna’da 3 gün kalacak ise (3+5) x 50 Dolar = 400 Dolar tutarındaki paranın ibraz edilmesi gerekmektedir. Kredi kartı ibrazı kabul edilmemektedir.)•             Ukrayna’ya geliş amacını belgeleyen evrak(İş, konferans, fuar, vb. amaçlı ziyaretler için davetiye; otelde kalınması halinde, otel ücretinin önceden ödendiğine dair otel rezervasyonu; arkadaş veya akrabanın yanında kalınması durumunda Ukrayna Devlet Göç Servisince onaylanan davetiyenin aslı; turistik amaçlı ziyaretler için ücreti önceden ödenmiş otel rezervasyonu veya onaylı davetiye)•             Sınır güvenlik görevlilerine beyan edilen ziyaret amacı, istifade edilen vize rejimine uygun olmalıdır.4)Giriş evraklarının eksiksiz olması ülkeye giriş garantisi sağlamamaktadır. Ukrayna makamlarınca giriş kapılarında yapılan kontroller esnasında girişe izin verilmemesi ihtimali mevcuttur.Girişine izin verilmeyen kişiler, Ukrayna’ya gelirken kullandıkları havayolu şirketinin ilk müsait uçağıyla seyahat ettikleri ülkeye geri gönderilmektedir. (20.01.2021)Ukrayna Covid-19 Kapsamında Aşılama Programını Yayınladı

Ukrayna Ulusal Teknoloji ve Çevre Güvenliği ve Acil Durumlar Komisyonu tarafından 2021’de Ukrayna’da koronavirüse karşı aşılama programının onaylandığı duyurulmuştur. Başbakan Denys Shmyhal, belgenin beş aşama önerdiğini söyledi. Aşılama kampanyası hem mobil ekipleri hem de sabit noktaları içermektedir. Baş Sağlık Görevlisi Viktor Liashko, kampanyanın 15 Şubat civarında başlayacağını duyurdu.Aşılanacak ilk grup, hastanelerde ve Donbas’taki Ortak Kuvvetler Operasyon bölgesinde (367.000 kişi) COVID-19 hastaları ile temas kuran sağlık çalışanları olacaktır.Şubat’tan Nisan’a kadar aşılanacaklar. İkinci grup, 80 yaş ve üzerindeki emekliler (1,9 milyon kişi) ile pratisyen hekimler ve birinci basamak sağlık sisteminin diğer çalışanları (363,000 kişi) olacaktır. Nisan’dan Haziran’a kadar aşılanacaklar. Üçüncü zemin 70+ (2.9 milyon, Haziran ve Temmuz) yaşlılar, güvenlik görevlileri (640.000, Temmuz ve Ağustos), 65 yaş üstü insanlar (2.3 milyon, Ağustos ve Eylül), eğitim çalışanları (1.4 milyon, Eylül ve Ekim). Son grup, 60+ (2.8 milyon, Ekim ve Kasım) ve diğer kategorilerde (1.7 milyon, Kasım ve Aralık) olan vatandaşlar olacaktır.Ukrayna için COVID-19 aşısı hakkında;•             Şubat-Mart 2021’de Ukrayna, COVID-19’a karşı bir aşı yapılmasını bekliyor.•             COVAX Tesisi aracılığıyla bir aşının ilk partisi, 4 milyon kişiyi aşılamak için yeterli olacak olan 8 milyon doz içerecektir (kişi başına iki aşı gereklidir). İlk aşı sağlık çalışanları, yaşlılar ve ağır hastalar olacaktır.•             24 Aralık 2020’de Sağlık Bakanı Stepanov, bakanlığının COVAX aşı kotasını 8 milyondan 16 milyona çıkarmak için bir plan üzerinde çalıştığını söyledi.•             30 Aralık’ta Ukrayna, 1,9 milyon doz koronavirüs aşısı tedarik etmek için Çinli Sinovac ile bir sözleşme imzaladı.•             Dünya Sağlık Örgütü’ne (WHO) göre, 170 deneysel aşı şu anda preklinik deneme aşamasındadır, 65’i klinik denemelerden geçmektedir, bunların 15’i üçüncü, son aşamadadır. (01.02.2021)

Sınırlar(Gümrükler-Limanlar)

Ukrayna’da Covid-19 virüsünün yayılımını engellemek amacıyla alınan tedbirler çerçevesinde, Novi Yarıloviçi  (Çernihiv bölgesi)  sınır kapısının kapatılmasına ilişkin karar; 16 Eylül 2020 tarihli Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından alınmıştır. Bahsekonu Karar çerçevesince, Ukrayna Altyapı Bakanlığı ile yapılan görüşmeler kapsamında, gerçek kişilerin ve dış ticarette mal akışını sağlayan araç trafiğinin Ukrayna- Belarus arasında yer alan diğer sınır kapısı olan Vıstupovıçi sınır kapısına kaydırıldığı ve bu durumun Vıstupovıçi sınır kapısında yoğunluğa neden olduğu ifade edilmiştir.Söz konusu sınır kapısında devamlılığın sağlanması ve mal akışına zarar verilmemesi adına Ukrayna Devlet Gümrük Servisi Kiev İdaresi tarafından Vıstupovıçi kontrol noktasının operasyonel birimleri güçlendirilerek ilave personel görevlendirilmesi yapıldığı aktarılmıştır. 16 Eylül 00: 00’dan itibaren günlük ortalama 120 araç kapasiteli sınır kapısında ilave görevlendirilmeler ile birlikte 300’den fazla aracın gümrük işlemleri yapılabilir hale gelmiştir. (operasyonel kapasasite: 24 saate ulaşmıştır)Diğer taraftan, Ataşeliğimiz tarafından konuya ilişkin Ukrayna resmi makamları ile gerçekleştirilen şifai görüşmeler kapsamında  Novi Yarıloviçi sınır kapısının kapalı tutulması  hakkındaki kararın 27 Eylül 2020 tarihine kadar geçerli olacağı  belirtilmiştir.  (17.09.2020)

Dış TicaretBazı Tahıl Ürünlerinin İthalat Vergilerinin Değişikliğine İlişkin Ukrayna Gümrük Tarifesinde Değişiklik Yapılması Hakkındaki Ukrayna Kanun Tasarısı” hazırlanmıştır. Tasarıya göre, GTİP numaraları verilen ürünlerde gümrük vergilerinin sıfıra inmesi planlanmaktadır. İşbu Kanun, yayım tarihinden itibaren yürürlüğe girip, 30 Haziran 2020 tarihinde kadar geçerli olacaktır (09.04.2020)

  2-Ekonomik Destekler: 

30 Mart 2020’de Ukrayna Parlementosu tarafından “Koronavirüsün yayılması nedeniyle ek sosyal ve ekonomik garantiler sağlamayı amaçlayan Ukrayna’nın Bazı Yasalara İlişkin Değişikliklerin Yapılmasına Dair Kanun”a onay verilmiştir. Anılan Kanun ile Ukrayna’ya koronavirüse karşı ilaç, tıbbi cihaz ve ekipman ithalatı ve teslimatlarının KDV ödemelerinden muaf tutulması öngörülmektedir. Ayrıca, küçük ve orta ölçekli işletmelerin çalışanlarına kısmi işsizlik ödeneklerinin ödenmesi ve karantina sırasında işlerinin sürdürülmesi konuları ele alınmaktadır. Yasa ile uzaktan çalışma yöntemi düzenlenmektedir. Buna göre, işçiler kendi takdirine bağlı olarak çalışma zamanlarını düzenleme hakkı kazanmaktadır. Uzaktan çalışma uygulamasının, çalışma hakları üzerinde herhangi bir kısıtlama veya ücretlerin azalmasına yol açmayacağı belirtilmektedir. Kanun çerçevesinde; tüm kredi anlaşmalarında faiz oranlarının artırılması yasaklanmakta olup 2017’den önce alınan tüketici kredileri geçici olarak ceza ve ceza vergilerinden muaf tutulmaktadır. Antiseptiklerde (dezenfektan ürünler) – sıfır tüketim vergisi uygulamasına geçilmektedir. Yasa ile karantina dönemi için tüm sosyal ödemelerin otomatik olarak devam etmesi garanti altına alınmaktadır. 1 Mart – 31 Mart dönemi için arazi ve emlak vergileri alınmayacaktır. (02.04.2020)Ukrayna Bakanlar Kurulu tarafından Covid-19 pandemisinin ekonomik etkilerinin azaltılmasına yönelik olarak Ukrayna’nın üreticilerinin ve işletmelerinin rekabetçiliğini teşvik etmek ve ekonomik büyüme için özel mekanizmalar geliştirmek amacıyla bir Ukrayna Ekonomik Kalkınma Konseyi kurulduğu açıklanmıştır. Diğer taraftan, Covid 19’un Ukrayna’da Yayılmasının Önlenmesine İlişkin Kararname’de Bakanlar Kurulu tarafından eklemeler yapılarak bazı sektörlere çalışma izni verilmiştir. (10.04.2020)Ukrayna Hükümeti tarafından 3 milyon UAH (yaklaşık 110 milyon ABD doları) tutarındaki “% 5-7-9 Kullanılabilir Krediler Programı” kapsamında mevcut kredi limitini iki katına çıkarma kararı alınarak mikro ve küçük işletmeleri desteklemek amacıyla kriz karşıtı önlemler paketi genişletilmiştir.(16.04.2020)Covid-19 ile Mücadelede Ukrayna Hükümeti’nden KOBİ’lere Destek (02.12.2020)Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, Verkhovna Rada’ da girişimcileri ve çalışanları desteklemek için COVID-19 ile Mücadele için Fon’dan para tahsis etmeyi öngören yasa tasarısını imzaladı.Ukrayna’nın 2020 yılı devlet bütçesi yasasının 28. maddesine değişiklik getiren 4431 sayılı yasa, Ukrayna parlamentosunun internet sitesinde yayınlandı.Tasarının açıklayıcı notuna göre “Yasa tasarısı, SARS-CoV-2 korona virüsünün neden olduğu akut solunum hastalığı COVID-19’un Ukrayna’da yayılmasını önlemek için getirilen sıkı kısıtlayıcı tedbirler dönemi için sigortalı kişilere ve iş birimlerine sosyal destek sağlamayı amaçlamaktadır. “Belge, Fondan COVID-19 ile Mücadele için para harcama olasılığını ve sağlayacak önlemlerin sonuçlarını öngörmeyi önermektedir:•             Kısıtlayıcı tedbirler nedeniyle çalıştığı faaliyet alanlarının tamamen yasaklanması durumunda gelirlerini kaybedebilecek sigortalılara bir kerelik mali yardım;•             çalışma yerlerini korumak için ticari kuruluşlara tek seferlik mali yardım;•             çalışanların tek bir sosyal katkı ödemesi için yapılan harcamalar için ticari kuruluşlara bir kerelik tazminat.içermektedir. (02.12.2020)Ukrayna Parlamentosu Verkhovna Rada, COVID-19 tam kapanma süresince girişimcileri ve çalışanları desteklemek için bir kerelik yardım ödenmesini sağlayan 4431 sayılı yasa kabul edilmiş olup söz konusu yasa ile Ukrayna’nın 2020 devlet bütçesi yasasının 28. maddesinde değişiklikler getirilmiştir. Yasa ile COVID-19 Fonundan para tahsis edilebilecek alanların listesi genişletilmiş olmaktadır.Özellikle,  yasa tarafından Covid-19 tedbirleri nedeniyle faaliyet alanlarının tamamen yasaklanması durumunda gelirini kaybedebilecek sigortalılara bir defalık mali yardım,  işletmelerin çalışanlarının işlerinin korunması adına bir kereye mahsus finansal yardım ve yanı sıra, çalışanlarına tek bir sosyal katkı ödemesi için yaptıkları harcamalara ilişkin işletme birimlerine bir kerelik tazminat verilmesi öngörülmektedir. (04.12.2020) 

 3-Geleceğe Dönük Beklentiler: Ukrayna Ekonomisi 2020-2022 Yatırım BeklentileriYatırım Teşvik Ofisi (UkraineInvest), Ukrayna’ya doğrudan yabancı yatırım çekmek için Ekim 2016’da hükümetin kararnamesiyle kurulan ve yatırımları çekebilmek adına ülkenin imajını iyileştirilmesi amaçlayan Ukrayna Bakanlar Kurulu’nun daimi danışma organı olarak yapılandırılmıştır. UkraineInvest’in ofis çalışması, yatırımcılara Ukrayna’da iş yapmanın özelliklerinin yanı sıra ekonominin ana sektörlerindeki faaliyetler (tarım ticareti, imalat, enerji, altyapı, inovasyon teknolojileri) hakkında güncel bilgi ve tavsiye sağlamayı amaçlamaktadır. UkraineInvest tahminlerine göre, 2020-2022 yıllarında Ukrayna ekonomisine yaklaşık 2,2 milyar dolar yatırım çekilmesi beklenmektedir. Ukrayna’da halihazırda faaliyet gösteren şirketlerin önümüzdeki bir buçuk yıl içinde yaklaşık 527 milyon dolarlık yatırım yapmayı planladıkları belirtilmektedir.(23.09.2020)Ukrayna Merkez Bankası Ekonomide Toparlanma Beklentileri ve Gerçekleşmeler:  Ukrayna Merkez Bankası tarafından 2020 yılı üçüncü çeyreğinde Ukrayna ekonomisinin toparlanması sadece hafifletilmiş karantina kısıtlamaları değil, aynı zamanda dış talebin canlanması ve iç tüketimdeki artış sayesinde sağlanacağı vurgulanmaktadır.Ukrayna’da ikinci çeyrekte yaşanan iç talebinin düşüşü Ukrayna’nın GSYİH’nın gerilemesinde ana faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. 2020 yılının ikinci çeyreğinde 2015’ten bu yana ilk kez hanehalkı tüketim harcamaları yıllık bazda % 10,4 oranında düşmüştür. Kamu sektörünün tüketimi bir önceki yıla göre daha düşük seviyede kalmış olsa da ekonominin desteklenmesine yönelik mali tedbirlerinin genişletilmesi, hastalığın yayılmasına karşı mücadele tedbirleri nedeniyle yıllık düşüş  % 1,7 olarak gerçekleşmiştir.. Ekonomi Bakanlığı’na göre 2020’de Ukrayna’nın reel GSYİH’sında % 4,8’lik bir düşüş beklentisi halen geçerlidir. (23.09.2020) Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı Toparlanma Sinyalleri:Ukrayna Ekonomik Kalkınma, Ticaret ve Tarım Bakanlığı tarafından Temmuz 2020 ekonomik faaliyet incelemesi kapsamında yayınlanan tahminlerine göre, 2020 Ocak-Temmuz döneminde Ukrayna’nın GSYİH’si 2019’un aynı dönemine göre% 6,2 azalmıştır. Ocak-Temmuz 2020’de, konsolide mal ve hizmet üretim endeksindeki düşüş % 7,3’e ulaşmıştır. Pandemi nedeniyle, kilitlenme sırasında neredeyse tüm ekonomik faaliyet türlerinde benzer bir düşüş hızında bir yavaşlama kaydedilmiştir. Bununla birlikte bazı ekonomik faaliyet alanlarında özellikle, perakende pazarı segmentinde bir önceki döneme göre Ocak-Temmuz 2020 %4,2’lik büyüme gözlemlenmektedir. Perakende sektöründe Temmuz 2020’den bir önceki aya göre %8,5’lik bir artış da önemli makroekonomik göstergeler arasındadır. Bu, kademeli toparlanma sürecinin devam ettiğini ve ekonominin çoğu alanının yıkılmanın ardından (özellikle Nisan ayında) toparlandığının işareti olarak değerlendirilmektedir.  Diğer taraftan, enerji, ulaşım, ticaret ve tarım alanlarında kısa vadeli tüketim malları ve ürünlerinin üretiminde yavaşlama söz konusudur. Devlet İstatistik Servisi’ne göre, 2020’nin ikinci çeyreğinde Ukrayna’nın GSYİH’si 2019’un aynı dönemine göre% 11,4 düşmüştür. (23.09.2020)Pandeminin Ukrayna Ekonomisine Etkisi ve Olası Yakın Gelecek Gündemi   Ukrayna Merkez Bankası (National Bank of Ukraine) raporuna göre, 2020 yılı ilk yarısında Ukrayna’nın gayri safi yurtiçi hasılası% 6,5 düşüş kaydedildiği ve Uluslararası Para Fonu 2020’nin sonunda % 8,2’ye kadar düşeceğinin tahmin edildiği belirtilmektedir. Düşük enerji verimliliği ve enerji yoğunluğu, Ukrayna sanayilerinin yüksek üretim maliyetleri ve düşük gelirlerle karşı karşıya olduğu bir durum yaratmaktadır.Ukrayna-Avrupa Birliği Ortaklık Anlaşması’nı imzalayarak ve Dünya Ticaret Örgütü’ne girerek dünya ile ticaret hacmini arttırmasına rağmen Ukrayna’da ekonominin yapısının değişmediği vurgulanmaktadır.Dünya ihracatçı endeksinde Ukrayna’nın yeri dünya ülkeleri arasında 49. sırada yer almaktadır. Ukrayna ihracatı AB’nin ticaret dengesinin% 1’inden biraz fazlasını oluşturmaktadır. Ticaret dengesi açığı sorunu, ihraç ürünlerinin Ukrayna’nın komşularına kıyasen çeşitliliğinin az olması ve katma değerli ürün ihracı yerine hammaddeye dayalı ihracat yapısından kaynaklanmakta olduğu belirtilmektedir.  Ukrayna Dünya Ekonomik Forumu’nun Küresel Rekabet Edebilirlik Raporu’nda 85. sırada yer alırken, benzer sıralar Polonya, Litvanya ve Türkiye için 2019’da sırasıyla 37., 39. ve 61.sırasıyla geçerlidir.Ukrayna ürünlerinin rekabet gücünü etkileyen bir diğer faktör de üretimin yüksek enerji yoğunluğuna bağımlılığıdır.  Ukrayna’nın enerji tüketim endeksi, küresel WEF Enerji Mimarisi Performans Endeksi’nde (EAPI) 73. sırada yer almakta olup ve en zayıf noktalar ithal yakıtlara, yavaş GSYİH büyümesine ve yüksek CO2 emisyonlarına bağlıdır. Yıllık yaklaşık 92 milyon ton petrol eşdeğeri enerji tüketen Ukrayna’nın enerji yoğunluğu endeksi 0,27 TEP / $ 1,000 iken, İtalya, Almanya, Fransa, Polonya, Slovakya ve Çek Cumhuriyeti’nde bu rakam 0,08 ile 0,13 arasında değişmektedir. (satın alma gücü paritesinde). AB, Sıfır Karbon Stratejisinin bir parçası olarak çevreye zarar veren üretime bir karbon vergisi uyguladığında, Ukrayna ürünlerinin rekabet gücü daha da zayıflayabileceği düşünülmektedir.Ayrıca, Ukrayna, Ekonomik Karmaşıklık Endeksi (ECI) sıralamasında 44. sırada yer almakta olup konumunun geçtiğimiz on yılda değişmediği gözlemlenmektedir. Bu durumun; ihracatın çeşitlendirilememesi ve dış talebi karşılayabilecek ve ülkemize yüksek getiri sağlayabilecek yüksek katma değerli mal ve hizmetler üretime geçilememesinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Bu nedenler ile pandeminin de etkisi ile ülke ekonomisinde yavaş büyüme beklenmektedir. Growth Lab’ın 2028 Büyüme Tahminleri, Ukrayna’da önümüzdeki on yılda yıllık% 2,3 büyüme öngörmektedir. Yabancı yatırım akışına bakıldığında ise; ekonomik gelişme açısından, COVID-19, Ukrayna’nın yanı sıra dünyadaki doğrudan yabancı yatırım akışlarını da büyük ölçüde etkileyeceği malumlarıdır.  Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Dünya Yatırım Raporu Konferansı’na göre 2020 DYY akışları, 2019 değeri olan 1.54 trilyon dolardan 2020’de% 40’a kadar düşeceği öngörülmektedir.  Ukrayna’da DYY 2020’nin ilk çeyreğinde 1,5 milyon dolar azalma kaydedilmiştir. Ukrayna stratejik ekonomik hedeflerine ulaşmak için doğrudan yan bancı yatırım akışı elzem öneme sahiptir.(21.10.2020)

Ukrayna Ulusal Bankasının Para Politikası Komitesi üyelerinin bildirdiğine göre Ukrayna’daki güçlü perakende performansı göz önüne alındığında, COVİD salgını Ukrayna tüketicisinin talebinin büyümesini kısıtlamaktadır.Ocak ayında iskonto oranındaki olası bir değişiklik, geçen yılki kötü hasat, daha zayıf bir grivana  geçişkenliği, yüksek enerji fiyatları ve belirli tarifelerdeki artışların etkilerini telafi edemeyecektir. Adı geçen faktörlerin etkisi, para politikası tepkisi 2021 yılının ikinci yarısında azalacaktır. Diğer taraftan, ülekede temel enflasyonist baskılar artmaktadır. Asgari ücret dahil olmak üzere daha fazla sosyal harcama ve daha yüksek ücretler nedeniyle hane halkı gelirleri artmaya devam etmektedir. Karmaşık sınır geçiş kuralları uluslararası turizmi sınırlayarak nufüsü ülke içinde daha fazla para harcamaya teşvik etmektedir. Ayrıca yurt dışından gelen işçi dövizleri yüksek seviyede bulunmaya devam etmektedir. Güçlü perakende performansına bakılırsa, COVİD pandemisi tüketici talebindeki artışa pek bir engel oluşturmamaktadır.Aralık 2020’de ankete katılanların çoğu enflasyon beklentilerinin kötüleştiğini de bildirmiştir. Nüfus beklentilerini mevcut koşullara adapte ederken beklentilerdeki bu artışın geçici olabileceği değerlendirilmektedir.Küresel ekonomideki hızlı toparlanma ve gelişmiş ülkelerdeki yoğun teşvik programları, emtia piyasalarında fiyatları yüksek tutmaktadır.Bununla birlikte, gevşek parasal koşulların yaninda yatırımcı iyimserliği ve koronavirüse karşı aşılama için küresel bir baskının başlaması, önemli sermaye girişlerine yol açmaktadır. Ukrayna’ya portföy yatırım girişleri de yeniden başlamıştı. Bu, döviz kuru kanalıyla enflasyonist baskıları hafifletebilecek koşulları yaratmaktadır.21 Ocak 2021’de Ukrayna Merkez Bankası faiz indirim oranını değiştirmeme ve yüzde 6 oranında bırakma kararı almıştı. (03.02.2021)

 Kaynak: Odesa Ticaret Ataşeliği 

‘Sputnik V’nin Türkiye’de üretilecek olması salgınla mücadelede önemli faydalar sağlayacak’ – Sputnik Türkiye

Prof. Dr. Derya Unutmaz, Türkiye’de tam kapanma ile amaçlanan hedeflere, ancak hızlı aşılama ve kimi tedbirlerin devam ettirilmesiyle ulaşılacağı görüşünde. ‘Esas sorun…

‘Sputnik V’nin Türkiye’de üretilecek olması salgınla mücadelede önemli faydalar sağlayacak’ - Sputnik Türkiye

Türkiye, geçtiğimiz haftalarda günlük 60 bini aşan vaka sayılarının ardından 17 Mayıs’a kadar sürecek ‘tam kapanma’ dönemine giriyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ’’Vaka sayılarımızı süratle 5 binin altına indirmeliyiz, aksi takdirde turizmden ticarete ve eğitime kadar her alanda ağır bir faturayla karşı karşıya gelmemiz kaçınılmaz olacaktır’’ diyerek duyurduğu tedbirlerin salgının seyrini ne ölçüde etkileyeceği merak konusu.

Diğer yandan toplam yapılan aşı sayısı ise 22 milyonu aşmış durumda. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca ’’Aşı tedariki önümüzdeki 2 ay için güçleşiyor ancak sonrasında aşı bolluğu yaşanması bekleniyor’’ derken aynı zamanda 6 ay içerisinde 50 milyon doz Sputnik V aşısının alınması konusunda anlaşmasının imzalandığının müjdesini verdi.

Koca, BioNTech aşısıyla ilgili olarak ise iki doz arasındaki sürenin 6-8 haftaya çıkarıldığını bildirildi.

Peki ‘tam kapanma’ kısıtlamaları, Türkiye’nin salgınla mücadelesini nasıl etkileyecek? Aşılama süreci ve bu konudaki yeni kararlar gidişatı değiştirebilecek mi?

Tüm bu gelişmeleri ABD’deki Jackson Laboratuvarı’ndan immünoloji uzmanı Prof. Dr. Derya Unutmaz ile konuştuk.

Türkiye’nin koronavirüs ile mücadelede aldığı son kararları değerlendiren Derya Unutmaz; tedbirlerle hedeflenen sonuca ulaşılmasının, aşılamanın hızlanması ve kimi önlemlerin devam etmesiyle mümkün olacağı görüşünde:

’’Tabii ki son süreç oldukça sıkıntılı. Geldiğimiz nokta, acil tedbirler gerektiriyordu. Son alınan kararlar bence alınması gereken kararlardı. Tabii, kapanmanın ne kadar etkili olacağı, ne kadar denetleneceğine bağlı. Ama belli bir etkisi olacağını düşünüyorum. Son kısıtlamalarla varılması amaçlanan 5000 vaka altı hedefi bence doğru bir hedef. Tabii burada önemli olan nokta, o hedefe ulaştıktan sonra, o noktada tutabilmek hatta daha da altına indirebilmek. Bu da yine ancak belli tedbirlerin devamıyla ve aşılanmanın çok hızlanmasıyla mümkün olabilecek. Bu tedbirlerle en azından bir frene basılmış oldu. 5000 vaka altı hedefine ulaşmanın mümkün olabileceğini düşünüyorum ama tabii ki bekleyip görmek lazım.

Türkiye’nin farklı aşılardan temin etmede geç kaldığını belirten Unutmaz’a göre toplumda aşılara karşı güvensizlik olsa da, asıl sorun yeterince aşı olmaması:

’’Aslında Türkiye biraz geç başlamakla birlikte ilk aşılamanın başladığı zamanlarda oldukça iyi ilerledi. Hatta aşılama hızı bakımından dünyada ilk 3 arasına girmişti. Sağlık personeli çok hızlı bir şekilde aşılandı fakat o noktadan sonra aşılama çok yavaşladı. Bunun en büyük sebebi, yeterince aşı temin edilememiş olması olabilir. Çin aşısı denilen Sinovac aşısının nisan ayına kadar -Sağlık Bakanının söylediği kadarıyla- 100 milyon doza kadar gelmesi gerekirken, şu an sanırım ancak 20 küsur milyon doz ancak gelebildi. Bu tabii ki en önemli faktörlerden bir tanesi. BioNTech aşısının da çok geç gelmiş olması ve şu anda birkaç milyon doz temin edilebilmesi başka bir faktör. Bunun da daha erken gelmesi çok daha faydalı olurdu, çünkü BioNTech aşısının özelliği birinci dozdan sonra da belli bir koruması olması. Çin aşısında böyle bir durum yok. Maalesef en az 2 doz yapmak lazım ve bunun üzerine 2 hafta beklemek lazım. Onun için süre daha da uzuyor. Öte yandan, diğer aşılardan da temin edilmesi gerekiyordu. AstraZeneca, Johnson & Johnson, Sputnik V aşısı. Rusların aşısı için bir anlaşma yapıldı ve şimdi üretime geçilecek. Ancak tam olarak ne zaman başlayacağı henüz kesin değil. Birçok farklı aşının elde edilmesi gerekiyordu. Bu konuda oldukça geç kaldık. Bu da toplumun aşılanmasını yavaşlatıyor. Toplumda aşıya olan güvensizlik de var ama şu anda esas önemli sorun bu değil. Esas sorun yeterince aşı olmaması.

Unutmaz, aşılama hızının artarak günlük 1 milyonluk doza çıkması halinde Türkiye’de en geç yaz sonuna kadar toplumsal bağışıklığın sağlanabileceğini söyledi:

’’Aşılama hızı eğer çok hızlanarak devam ederse, yani günde 700-800 bin doz hatta bir milyon doza çıkarsa, ben yaz ortasına kadar en geç sonuna kadar, rahatlıkla toplumsal bağışıklığa ulaşabileceğimizi düşünüyorum. Biraz daha yavaş giderse bile, yazın sonuna doğru çok büyük bir rahatlama oluşur. Bu bakımdan mümkün derecede aşıyı hızlandırmamız gerekecek.’’

Sağlık Bakanı Koca’nın, “BioNtech aşısının iki dozu arasındaki sürenin 6-8 hafta olarak uygulanmasına karar verilmiştir” açıklamasını değerlendiren Unutmaz, bu kararın bağışıklık ve koruma açısından bir sakıncası olmadığını bildirdi:

’’BioNTech aşısının ikinci dozunun ilkinden 6-8 hafta sonra yapılacak olması bağışıklık veya aşıların sonra oluşacak korumaları açısından sakıncalı değildir. Bu 2 doz arasının (sadece BioNTech için) açılmasını ben de tavsiye etmiştim. İlk doz sonrasında bile iyi oranda bir koruma var.’’

Biontech aşısının 2.dozunun 6-8 hafta sonra yapılması, bağışıklık veya aşıların sonra oluşacak korumaları açısından hiç sakıncası yoktur. Bu 2 doz arasının (sadece Biontech için)açılmasını ben de tavsiye etmiştim, çünkü 1.doz sonrası da iyi (%70)koruma var https://t.co/eMrb99NptH

Mevcut aşıların koronavirüs mutasyonlarına karşı etkili olduğunun altını çizen Unutmaz’a göre düşük riskli de olsa yeni varyantların oluşmasına virüse verilen ‘fırsat’a bağlı:

’’Dünyada 4-5 tane değişik varyant var. Bunların bir kısmı virüsü daha fazla bulaşıcı yapıyor. Bir kısmı da bağışıklık sisteminden, özellikle antikorlardan kaçış mutasyonları. Onların bulaşma riski bir miktar daha artıyor. Fakat iyi bir haber olarak birçok aşı -bunların başında BioNTech aşısı da geliyor- bu varyantların hemen hemen hepsine karşı etkili. Bu bakımdan koruyuculukları devam ediyor, en azından ağır hastalıktan, ölümlerden kesinlikle önleyici etkileri var. Yeni varyantlar oluşabilir ancak bu noktadan sonra biraz daha düşük risk olarak görüyorum bunu. Ama tabii ki virüse ne kadar çok fırsat verirsek o kadar mutasyona uğrama riski var.’’

Koronavirüsten en çok etkilenen ülkelerin şu anda aşı üreten ülkeler olduğunu belirten Unutmaz’a göre ‘aşıların adil dağıtımı’ konusu bu mevcut durumdan sonra gündeme gelecek:

‘Aşı’ dağıtımında adaletsizlik konusu genel olarak doğru olmakla birlikte aslında bu noktada biraz daha detaylı düşünmek lazım. Birkaç açıdan bakmak gerekiyor bu konuya. Birincisi, aslında koronadan en çok etkilenen ülkeler, hem ölü sayısı hem vaka sayısı olsun, dünyada şu anda aşısı olan veya aşı üreten zengin ülkeler. Afrika’da ilginç bir şekilde Güney Afrika dışında çok az vaka oldu. Tüm Afrika’da olan vakalar İngiltere’den daha az diyebiliriz, tek bir ülkeden. ABD’de 600 bine yakın insan hayatını kaybetti. Keza Avrupa çok büyük bir zayiat verdi. Çok ölen insan oldu. Vaka sayıları da en yüksek Avrupa, ABD ve Brezilya’daydı. Son zamanlarda da Hindistan’da çok büyük bir sorun var. Salgın gerçekten bir yangın gibi yayılıyor orada. Fakat bu ülkelerde aşı mevcut, örneğin Hindistan kendi aşısını yapıyor, yani hem kendi aşısını yapıyor hem de örneğin AstraZeneca aşısını lisanslı olarak üretiyor. Hindistan dünyada en çok aşı üreten ülkelerden bir tanesi, belki de en büyüğü olabilir. Aylık yaklaşık 70-80 milyon doz üretiyorlar ve bunun çoğunu da kendi halklarına dağıtmaya çalışıyorlar. Ona rağmen tabii ki yetişmekte zorlanıyorlar. Diğer taraftan ABD ancak şimdi yetişmeye başladı. Nüfusun yüzde kırkını aşılayabildi. Avrupa’da çok daha büyük bir sorun var. Avrupa’da aşı eksikliği var. Çok geç kalındı. Almanya’da bile -ki BioNTech şirketi Almanya’da olmasına rağmen- çok gecikme oldu. Yeterince insan henüz daha aşılanamadı. Keza Rusya kendi aşısını yapmış olmasına rağmen birçok aşıları ihraç etmeyi seçti. Henüz 20 milyon kişi aşılanmış durumda ülkede. Bu bakımdan, yani şu anda üretimde bir sıkıntı var ama bundan sonraki süreçte tabii ki aşılar çoğalacak. Özellikle ABD’de aşı fazlalığı başlayacak çok yakında. Bu, şu anda bile başlamış olabilir. ABD örneğin AstraZeneca’nın 60 milyon dozunu, ABD’de üretilen bütün dozunu dünyaya dağıtmaya karar verdi. Bir miktarı Kanada ve Meksika’ya gönderildi. Çoğunluk Hindistan’a gidecek çünkü acil olarak orada ihtiyaç var. Avrupa ülkeleri de orada üretilen aşıların en az yarısını başka ülkelere gönderiyorlar. Şu anda 190 ülkede aşı yapılıyor. Çin üretiminin belli bir kısmını gönderiyor. Yani bu adil dağıtım konusu bundan sonra bence gündeme gelecek olan bir konu. Şu anda acil ihtiyacı olan ülkeler ki bunlar zengin ülkeler, aşı yapan ülkelerdi, bunlarda aşı şu anda mevcut. Bu ülkeler tabii ki önce kendi ülkelerini kurtarmak için çaba gösterdiler.

Unutmaz, Sputnik V aşısının Türkiye’de üretilecek olmasının salgınla mücadelede önemli faydalar sağlayacağını söyledi:

’’Sputnik V aşısının Faz III çalışmaları oldukça iyi sonuç vermişti. Yüzde 90 oranının üzerinde koruyuculuk belirtilmişti. Gerçek hayat verileri şu anda henüz bilinmiyor ama bu aşının iyi bir aşı olduğu anlaşılıyor. Diğer yandan bazı veriler bilinmese de şu ana kadar bildirilen önemli bir yan etki saptanmamış gözüküyor. Bu bakımdan Sputnik V aşısının Türkiye’de üretilecek olması çok iyi bir haber. Birçok ülkede üretilmesi için anlaşmalar yapıldı ve Rusya biraz önce dediğim gibi bu aşıyı birçok ülkeye ihraç ediyor. Tabii ki bunu bir an önce çok büyük sayıda üretmeye başlamak lazım. Bu, salgınla mücadelede kesinlikle önemli faydalar sağlayacaktır.’’

Unutmaz, aşıların yeni varyantlara etkisiyle birlikte, ‘üçüncü doz’ tartışmalarını değerlendirdi:

’’Açıkçası ben bu kadar sık bir şekilde aşı yapılması gerekeceğini çok düşünmüyorum. Özellikle BioNTech aşısı, bu da ilginç bir durum,  iyi bir aşı. Yani enfeksiyondan çok daha iyi bir bağışıklık oluşturuyor. Bizim kendi yaptığımız çalışmalar da var ve bu aşı en azından şu anda biliyoruz ki 6-8 ay çok iyi bir koruyuculuk devam ettiriyor. Benim tahminim hem Moderna olsun hem BioNTech aşısı olsun yıllarca koruyuculuğunun devam edecek olması. Her yıl bir doz daha yapılması gerekeceğini açıkçası düşünmüyorum. Fakat daha düşük korunmalı olan aşılar için -örneğin Sinovac aşısı olsun- bu inaktif aşılar için bir üçüncü doz yapılması gerekecek gibi gözüküyor. Daha önceden Kovid-19 geçirmiş olan kişilerde de tek doz BioNTech, Moderna veyahut bu Sputnik, AstraZeneca da olabilir, tek doz yapılması gerçekten iyi olacak. Özellikle risk faktörü olan kişilerde bu önemli. Çünkü birçok kişi aslında enfekte olduktan sonra daha az bağışıklık geliştiriyor. Özellikle genç grupta bu böyle. Şöyle bir durum söz konusu olabilir, bir yıl sonra bu ortaya çıkan varyant virüslere karşı özellikle Brezilya, Güney Afrika veya Hindistan’da oluşan varyantlara karşı bir aşı geliştirebilir, tabii ki çok benzer bir aşı olacak. Çünkü o varyantlar biraz daha kaçış yapabiliyorlar aşılara karşı, gerçi yine de ağır hastalığı önlüyor ama enfeksiyon oranı artabilir. Onlarla ilgili olarak belki aşılar bollaştıktan sonra, 6 ay-bir sene içinde üçüncü doz bir aşı daha yapılması uygun olacaktır. Daha sonra bu aşıların devam edip etmemesi, tamamen virüse bağlı kalacak. Ben, virüsün influenza gibi kendisini çok aşırı şekilde değiştireceğini düşünmüyorum, tabii ki bir sürpriz yapabilir, ona göre hazırlıklı olmak lazım. Ama aşılar konusunda ben daha umutluyum. Bu aşıların gerçekten çok etkili olduğunu, uzun yıllar bizi koruyacağını düşünüyorum.’’

Derya Unutmaz; son olarak pandeminin insanlığın hayatını ne ölçüde değiştirdiğine değinerek, koronavirüsün hayatımızdan çıkmasa bile kontrol altına alınacağı görüşünü savundu:

’’Son bir sene gerçekten zor geçti. Tüm dünya için bu böyle. Bu virüsle mücadele eden bilim insanları için ayrıca kötü oldu. Sağlık personeli gerçekten çok büyük mücadele verdi. Belki de bir dönüm noktası olarak düşünebiliriz insanlık tarihinde. İleriye baktığımız zaman tarih belki korona öncesi ve sonrası diye ikiye bile ayrılabilir. Çünkü büyük bir travma yaşandı. Tabii bu sayede çok çok büyük gelişmeler de oldu. Hem hayat tarzımızla ilgili hem de dijital teknolojilerin çok hızlı ilerlemesiyle ilgiliydi. Ama aynı zamanda teknolojilerin sağlık açısından da bu aşıların ve ilaçların ne kadar önemli olduğu ortaya çıktı. Bu konularda çok daha büyük yatırım yapılması gerektiğinin ve bunun gerçekten dünyaya bir tehdit olduğu çok net bir şekilde anlaşılmış oldu. İleriye dönük olarak daha hazırlıklı olacağımızı düşünüyorum. Koronavirüs tamamen hayatımızdan çıkacağa pek benzemiyor. Bu virüsü dünyadan yok etmek şu anda çok zor. İmkansız olmasa da gerçekten çok zor. Bunun için dünyanın büyük çoğunluğunun tamamen aşılanmış olması lazım. Bu da yıllar sürecek bir süreç, fakat kesinlikle bu virüsü, salgını kontrol etmiş olacağız. Önümüzdeki yıl içinde ve hatta bu yılın sonlarına doğru birçok ülkede normal hayatımıza dönmeye başlamış olacağız. O konuda oldukça umutluyum. Tabii bekleyip göreceğiz, bizi neler bekliyor…’’

Yazıda ifade edilen görüş ve düşünceler, Sputnik’in görüşlerini yansıtmayabilir.

Haber Kaynagi :
ticaret.gov.tr
tr.sputniknews.com

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.

Back to top button