News

Hipertansiyon Nedir? Belirtileri ve Diyeti

Hipertansiyon nedir? Neden yükselir? Belirtileri ve tedavisi

Hipertansiyon, kan dolaşımı için damarlarımızda gerekli olan kan basıncının normal değerlerin üzerinde olması durumudur. Pek çok sağlık sorununa neden olur.

Hipertansiyon nedir? Neden yükselir? Belirtileri ve tedavisi

Hipertansiyon, yada halk arasındaki adıyla yüksek tansiyon, kan dolaşımı için damarlarımızda gerekli olan kan basıncının normal değerlerin üzerinde olması durumudur. Yüksek tansiyon ülkemizde her üç kişiden birinde görülen yaygın ve önemli bir sağlık sorunudur. En yaygın belirtileri; baş dönmesi, baş ağrısı, kalp ağrısı, kulak çınlaması, nefes darlığı, çift veya bulanık görme, burun kanamaları ve düzensiz kalp atışlarıdır. Hipertansiyon ilaç, egzersiz ve doğru beslenme ile kolayca kontrol altına alınabilir. Ancak tedavi edilmediğinde; kalp yetmezliği, kalp büyümesi, damarlarda daralma, felç, böbrek yetmezliği ve körlük gibi ciddi sorunlara neden olur.

İçindekiler

Hipertansiyon kan damarlarındaki basıncın normal değerlerin üzerinde olması durumudur. Kanın damarlarda dolaşması için gerekli olan basınca normal kan basıncı denir. Bu değer, sistolik (büyük tansiyon) için 120 mmHg ve diastolik (küçük tansiyon) için 80 mmHg olarak kabul edilmektedir. Günümüzde büyük tansiyon için 130 mm Hg ve küçük tansiyon için ise 85 mm Hg değerlerinin üzeri hipertansiyon olarak kabul edilmiştir. Yüksek tansiyon tanısı için bu değerlerden birinin yüksek olması yeterlidir.

Hipertansiyon nedir?

Arteriyel Sistolik, kalp kasıldığında kalbten damarlara doğru atılan kanın damar duvarında yaptığı basıntır; Diastolik değer ise kalp gevşediğinde hala damar duvarında mevcut olan basınçtır. Öncelikle tansiyonunuzun bir kez yüksek çıkması sizde yüksek tansiyon olduğu anlamına gelmez. Tansiyonunuz gün içinde inip çıkar, ölçümü sırasında endişeli veya gergin hissediyorsanız bu da tansiyonunuzda yükselmeye neden olur. Bu nedenle, emin olmak için tansiyonunuzu ayda bir ölçmeniz gerekir.

Sodyum nedir, neye yarar? Hangi besinlerde bulunur, fayda ve zararları

Normal kan basıncı değerleri bireyden bireye değişkenlik göstermekle beraber; 18 yaşını geçmiş erişkin bir bireyde, istirahat halinde,– Normal Sistolik (Büyük tansiyon) en çok 120 mm Hg– Normal Diastolik (Küçük tansiyon) için ise en çok 80 mm Hg olmalıdır.

Sistolik kan basıncı için 140 mm HgDiastolik kan basıncı için ise 90 mm Hg dır.

Hipertansiyon değerleri tablosu

Günlük yaşamda vücudun gereksinimlerine uyumlu olarak düşen ve yükselen kan basıncı değişikliklerinin yeterli süre izlenmemesi sebebiyle yanlış teşhise bağlı olarak tedavi alan hastalar yalancı hipertansif hastalar olarak adlandırılıyor.

Anevrizma nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Tansiyonun yükselmesinde iki önemli etken vardır. Bunlardan bir tanesi, “genetik faktörler”. Bir diğeri de “çevresel” dediğimiz faktörlerdir. Eğer birinci derece akrabanızda, hipertansiyon varsa, sizde de olma ihtimali çok yüksektir.

Çevresel faktörler; Stresli hayat, Sigara, beslenme tarzımız, kilolarımız ve kötü yaşam alışkanlıkları hipertansiyona neden olabilir. Çevresel faktörlerde en önemli etken ise tükettiğimiz besinlerdir. Hastaların % 90-95’inde yüksek tansiyona neden olabilecek altta yatan başka bir hastalık yoktur.

Birincil hipertansiyonun çoğu yetişkin için tanımlanabilir bir nedeni yoktur. Primer hipertansiyon olarak adlandırılan bu yüksek tansiyon tipi, zaman içinde kademeli gelişir.

Hipertansiyon nedir?

İkincil (sekonder) hipertansiyon olarak adlandırılan bu yüksek tansiyon tipi, altta yatan bir nedene bağlı olarak gelişir. Aniden ortaya çıkma eğilimindedir ve primer hipertansiyondan daha yüksek tansiyona neden olur.

Yüksek tansiyon neden olur, nasıl düşürülür? Belirtileri nedir?

Bu faktörlerden en az biri size uyuyorsa tansiyonunuzu ayda bir ölçerek çıkan değerleri düzenli olarak kaydetmenizi öneriyoruz.

Kalp ağrısı neden olur? Nerede hissedilir? Nasıl geçer?

Yüksek tansiyon, 180/110 mmHg gibi çok yüksek düzeye erişmediği sürece normalde herhangi bir belirti vermez. Yüksek tansiyon genelde belirti vermediği için düzenli olarak kontrol ettirmeniz önemlidir. Bunun nedeni yüksek tansiyonun vücudunuza siz farkına varmadan zarar verebilmesidir.

Yüksek tansiyonun en çok etkilediği organlar; kalp, beyin, böbrekler, büyük atardamarlar ve gözlerdir. Hipertansiyon bu organları etkileyerek uzun süre içerisinde kalıcı sakatlıklara ve ölümlere yol açabilir. Tansiyon yüksekliği kalbin iş yükünü artırır ve atar damarlarda geri dönüşü mümkün olmayan zararlara yol açar. Zaman içerisinde özellikle atar damarlarda harabiyet oluşur.

Hipertansiyon hastaları, nasıl beslenmeli, nelere dikkat etmeli?

Kalp, böbrek, göz ve beyin damarları bu yüksek basınca uzun yıllar boyunca sessizce direnebilir. Bu nedenle kan basıncındaki yükselmenin yarattığı harabiyeti fark etmek zordur. Ancak bu hastalara zarar vermediği anlamına gelmez. Hipertansiyonun vücuda verdiği başlıca zararları şunlardır:

Çocuklarda hipertansiyonun nedenleri ve tedavi yöntemleri

Bu hastalıkların başlıcaları şeker hastalığı, dislipidemi, kolesterol ve trigliserid düzeylerinden bir ya da bir kaçının artması ve şişmanlıktır. Bu hastalıkların bir ya da birkaçı yüksek tansiyonla bir araya geldiğinde kan damarlarında ateroskleroz (sertleşme) ve kalp hastalıkları oluşumu kolaylaşır. Buna bir de sigara ve alkol kullanımı, sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam tarzı eklenirse kalp hastalığı riski çok artmaktadır.



Kekik yağı ve çayı neye iyi gelir? Kekiğin faydaları nelerdir?

Beyin kanaması nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavisi

Son yıllarda artan hareketsiz yaşam tarzı, düşük fiziksel aktivite düzeyi ve sağlıklı olmayan beslenme alışkanlıkları hipertansiyon dahil birçok hastalığın ortaya çıkmasına neden olmuştur. İlaç tedavisi gören ve görmeyen tüm hastalar yaşam tarzıyla ilgili önlemler almalıdır. Bunun amacı; kan basıncını düşürmek, diğer risk faktörlerini ve klinik durumları kontrol altına alarak kullanılması gereken ilaç sayısını ve dozunu azaltmaktır.

Hipertansiyon tedavisinde ilaç dışı yöntemler

Öncelikle tansiyon yüksekliği olan bütün hastalara yaşam tarzı değişiklikleri önerilir.

Sadece yaşam tarzı önlemleriyle takip edilen hipertansif hastalarda uzun dönemde uyum düşük olduğundan, bu hastalar da zamanla ilaç tedavisine başlamak gerekebilir.

Sarımsak neye iyi gelir, nasıl tüketilmeli? Sarımsağın faydaları

Hipertansiyon tedavi kılavuzları, sistolik kan basıncı 140 mm Hg’nın ve/veya diyastolik kan basıncı 90 mm Hg’nın üzerinde değerlerde tedavi önermektedir. Kılavuzlarda Antihipertansif ilaç tedavisinin faydasının kullanılan ilacın cinsinden bağımsız olup, büyük ölçüde düşen kan basıncının kendisine ait olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle tekli veya kombinasyon tedavisi olarak

hepsi tedaviye başlarken, uygulama sırası fark etmeden kullanılabilmektedir. Kılavuzlara göre bu beş grup ilaç da ilk tedavi olarak kullanıldıklarında kan basıncında yeterli düşüş sağlayıp kardiyovasküler riski azaltabilmektedir.

Bu ilaçların hepsi farklı mekanizmalar kullanarak kan basıncını kontrol ederler. Bunlardan en uygun olan bir ya da birkaç tanesi hekim tarafından hastanın yaşı, cinsiyeti, yüksek tansiyonunun nedeni, tansiyon değerleri ve diğer hastalıkları göz önüne alınarak hastaya reçete edilir.

Hangi saatlerde alınması gerektiği, başka ilaçlar kullanıyorsa bunlarla birlikte tansiyon ilacını nasıl kullanacağı hastaya anlatılır. Hipertansiyon kronik yani süregen bir hastalık olduğu için hayat boyu belirli aralıklarla hekim gözetimi ve ömür boyu tedavi gerektirir. Bu nedenle hekimin yönlendirmesi ve hastanın uyumu daha başarılı bir tedavi için şarttır.

Kan basıncını düşüren ilaçların da diğer ilaçlar gibi yan etkileri vardır. Ancak bu yan etkiler ilacı kullananların tümünde görülmez. Bir ilaç grubunda yan etki görüldüğünde bir diğer grup ilaçla değiştirilebilir, yan etki doza bağımlı ise ilacın dozu azaltılarak başka bir ilaçla birlikte kullanmanız doktorunuz tarafından önerilir. Herhangi bir yan etki görüldüğünde bir sonraki dozu almadan veya ilacı tamamen bırakmaya karar vermeden mutlaka hekiminize sormalısınız.

Limonun faydaları nelerdir? Limon suyu ve kabuğu neye iyi gelir?

İlaç tedavisine bir kez başlandığında, ömür boyu devam etmek her hastada gerekli olan bir durum değildir. Çoğunlukla böyle bir durum söz konusu ise de hafif hipertansiyonu olan hastalarda bir takım genel önlemlere dikkat etmek koşuluyla (beslenme, zayıflama, düzenli egzersiz, yaşam tarzı değişikliği gibi) hekiminizin kararı doğrultusunda ilaç tedavisine bir süre ara vererek kan basıncı değerlerini izlemek ve normal değerler saptanırsa ilaç kullanmamak söz konusu olabilir.

Şişman kişilerde yüksek tansiyon ortaya çıkma olasılığı normal kilolu insanlara göre 2 mislidir ve şişmanların %70’inde yüksek tansiyon görülür. Beslenme tarzının hipertansiyon oluşumuna ve tedavisine etkileri açıktır.

Özellikle beslenmede alınan sodyum, kalsiyum, potasyum, magnezyum, yağ ve alkol kan basıncı üzerinde etkilidir. Öyleyse bu besinlerin tüketimine dikkat etmek yüksek tansiyon hastaları için çok önemli olacaktır. İşte bazı öneriler:

Magnezyum nedir? Neye iyi gelir? Mg eksikliğinin belirtileri ve çözümü

Bazı kadınlar zaten gebelikten önce yüksek tansiyona sahiptirler, bazılarında ise bu durum gebelikle beraber başlayabilir. Bu yüzden gebelik boyunca tansiyonun düzenli olarak takibi çok önemlidir. Eğer yüksek kan basıncı gebeliğin ikinci yarısında olursa gestasyonel hipertansiyon olarak tanımlanır.

Bu tip kan basıncı bebek doğduktan sonra kaybolur. Gebelikte tansiyon yüksekliği anne rahmine yeterli kan gitmemesi ile bebeğin beslenmesi bozulabilir. Bazı durumlarda bebeği erken doğurtulabilir.

Eğer kan basıncı hafif yükseliyorsa ve gebelik süreci sonuna yakın değilse yatak istirahati kan basıncını düşürebilir. Eğer kan basıncı tehlikeli değerlere kadar yükselmiyorsa (hafif preeklampsi) doğum başlayana dek gebeliğin devamına izin verilebilir. Bazen tansiyon düşürücü ilaçlar kullanılabilir. Eğer şiddetli preeklampsi veya eklampsi gelişirse tek tedavi doğumdur. Doğum kararı anneye ait riskler ve bebeğin anne karnında taşıdığı riskler ile doğum sonrası karşılaşacağı riskler dikkate alınarak verilir. Bazen sezaryen gerekebilir. Bknz: >>> High Blood Pressure

Kaynaklar ve Referanslar:

YAZIYI PAYLAŞ

Hipertansiyon Nedir? Hipertansiyon Belirtileri Ve Tipleri Nelerdir?

Hipertansiyon, kalpten vücuda taşınan kanın atardamar duvarlarına uyguladığı kuvvetin, kalp hastalığı gibi sağlık sorunlarına neden olabilir.

Hipertansiyon Nedir? Hipertansiyon Belirtileri Ve Tipleri Nelerdir?

Normal şartlar altında tansiyon, yani damar çeperlerine uygulanan kan basıncı, hem bireyin kalbinin pompaladığı kan miktarına hem de atardamarlar veya toplar damarlardaki kan akışına karşı gösterilen direnç miktarına göre belirlenir. Kalp atarken ölçülen tansiyon değerine sistolik, kalp yumuşadığında ölçülen tansiyon değerine ise diyastolik adı verilir.

Kalp ne kadar çok kan pompalarsa ve atardamarlar ne kadar dar olursa, bireyin tansiyon değeri o kadar yüksek olur. Kardiyovasküler hastalık riski altında bulunmayan ve 18 yaş üstünde olan bireyler için istirahat anında sistolik değer en fazla 120 mmHg, ya da 12, diyastolik değer ise en yüksek 80 mmHg, ya da 8 olmalıdır. Bu değerlerin üzerindeki sonuçlar ilk aşamada öncül hipertansiyon olarak kabul edilir. Bu değerler normalde önce sistolik, sonra diyastolik değerler olarak, yani 120/80 ya da 12/8 şeklinde okunur. Hastalık riski altında bulunan bireylerde ise bu değer 110 mmHg olarak kabul edilir.

Bireyler hiçbir belirti göstermeden uzun yıllar boyunca hipertansiyona sahip olabilir. Herhangi bir semptom olmasa bile, hipertansiyon kan damarlarında ve kalpte tespit edilebilir hasar oluşturmaya devam eder. Kontrolsüz hipertansiyon, kalp krizi ve felç gibi ciddi sağlık sorunlarının ortaya çıkma riskini artırır.

Hipertansiyon genellikle ilerleyen yaşla gelişir ve sonunda neredeyse her insanı etkiler. Ancak hipertansiyon kolaylıkla tespit edilebilir bir durumdur ve varlığı saptandıktan sonra kontrol edilmesi için çeşitli yöntemler mevcuttur.

Yetişkinlerde görülen hipertansiyon vakalarının % 90 – 95 gibi büyük bir oranında tanımlanabilir bir nedeni yoktur. Tanımlanabilir nedeni olmayan bu hipertansiyon türüne birincil (primer) hipertansiyon adı verilir. Bu tür hipertansiyon, zaman içerisinde kademeli olarak gelişme eğilimindedir.

Daha nadir bazı vakalarda ise hipertansiyon altta yatan tıbbi bir durumdan kaynaklanır. İkincil hipertansiyon olarak adlandırılan bu tür hipertansiyon, aniden ortaya çıkma eğilimindedir ve birincil hipertansiyon türünden daha yüksek tansiyon değerlerine neden olur. Bu duruma neden olan tıbbi durumlar ve ilaçlar arasında böbrek sorunları, böbreküstü bezi tümörleri, kan damarlarında doğuştan gelen kusurlar, obstrüktif uyku apnesi, ve tiroid sorunları ile doğum kontrol hapları, soğuk algınlığı ilaçları gibi bazı ilaçlar, dekonjestanlar, reçetesiz satılan ağrı kesiciler, bazı reçeteli ilaçlar, ya da kokain ve amfetamin gibi yasadışı uyuşturucular sayılır.

İlerleyen yaşla birlikte hipertansiyon riski artar. Yaklaşık 64 yaşına kadar erkeklerde hipertansiyon görülmesi daha yaygınken, 65 yaşından sonra kadınların hipertansiyon geliştirmesi daha sık görülür. Hipertansiyon özellikle Afrika kökenli insanlar arasında daha yaygındır ve genellikle diğer kıtalardan gelen bireylerde olduğundan daha erken yaşta gelişir. Yüksek tansiyona bağlı felç, kalp krizi ve böbrek yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlar da Afrika kökenli insanlarda daha yaygındır. Benzer şekilde hipertansiyon kalıtsal olarak aynı ailede ortaya çıkma eğilimi gösterir. 

Fazla kilolar, bireyin dokularına dokularına oksijen ve besin sağlanması için aynı oranda fazla kan gerektirir. Damarlarında dolaşan kan hacmi arttıkça, damar duvarlarındaki basınç da artar.

Hareketsiz, durağan bir hayat tarzı yaşayan bireylerin kalpleri genelde daha hızlı atar. Bireyin nabzı ne kadar hızlı atarsa, kalp her kasılmada o kadar çok çalışır ve atardamarların üzerindeki kuvvet o kadar fazla olur.

Beslenme sürecinde fazla tuz ve sodyum alınması vücudun tuttuğu sıvı miktarını, dolayısı ile tansiyonu artırır. Benzer şekilde diyette potasyumun az olması da sorun yaratır. Potasyum, hücrelereki sodyum miktarını dengelemeye yardımcı olur. Potasyum azlığı, kanda çok fazla sodyum birikmesine neden olabilir. 

Sigara içmek veya tütün çiğnemek sadece tansiyonu geçici olarak yükseltmekle kalmaz, aynı zamanda tütünde bulunan kimyasallar dolaşım sistemine akciğerler üzerinden geçtikten sonra damarların çeperlerinin iç kaplamasına zarar verebilir. Bu, zaman içinde damarların daralmasına ve kalp hastalığı riskinin artmasına neden olabilir. Başkasının içtiği sigaranın dumanı da bireyin kalp hastalığı riskini artırır.

Aşırı alkol tüketimi zaman içerisinde kalbe zarar verebilir. Sağlıklı yetişkinlerde kadınlar için günde bir kadeh, erkekler için iki kadehten fazlası bireyin tansiyonunu etkileyebilir. 

Yüksek düzeyde stres, bireyin tansiyon değerlerinde geçici bir artışa neden olabilir. Stresle başa çıkmak için fazla yemeğe yönelmek ya da alkol ve tütün ürünlerini kullanmak, hipertansiyon riskini artırabilir. 

Böbrek hastalığı, diyabet veya uyku apnesi gibi bir takım kronik tıbbi durumlar bireyde hipertansiyon gelişmesi riskini artırabilir. 

Bazı vakalarda hamileliğin hipertansiyona yol açtığı gözlemlenmiştir. Hipertansiyon en yaygın olarak yetişkinler arasında görülse bile, çocuklar da risk altında olabilirler. Çocuklarda görülen hipertansiyon vakaları çoğunlukla böbrekler veya kalp ile ilgili sorunlardan kaynaklanır. Ancak sağlıksız beslenme, obezite ve egzersiz eksikliği gibi kötü yaşam tarzı alışkanlıkları daha fazla çocukta hipertansiyon görülmesine yol açmaktadır.

Hipertansiyon nedeniyle damarların duvarlarında oluşan aşırı basınç, organların yanı sıra kan damarlarına da zarar verebilir. Tansiyonun değeri ne kadar yükselirse ve durum ne kadar uzun süre devam ederse, hasar o kadar büyük olur.

Kontrolsüz hipertansiyonun ortaya çıkardığı komplikasyonlar arasında öncelikle arterlerin sertleşmesi ve kalınlaşması olarak tanımlanan ateroskleroz vardır. Ateroskleroz kalp krizi, felç veya diğer komplikasyonlara yol açabilir. Artan kan basıncı, kan damarlarının zayıflamasına ve şişmesine yol açarak bir anevrizma, yani damar duvarında bir baloncuk oluşturabilir. Bir anevrizma patlarsa yaşamı tehdit eden bir iç kanamaya neden olabilir.

Hipertansiyon durumunda kalbin bireyin damarlarındaki yüksek basınca karşı kan pompalaması için daha çok efor harcaması gerekir. Bu efor, kalbin pompalama odasının duvarlarının kalınlaşmasına yani sol ventrikül hipertrofisine neden olur. Yeteri kadar kalınlaşan kaslar, vücudun ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek kadar kanı vücuda pompalamakta zorlanabilir. Bu duruma kalp yetmezliği adı verilir.

Bireyin böbreklerdeki damarların zayıflaması ve daralması, böbreklerin normal şekilde çalışmasını engelleyebilir. Benzeri şekilde gözlerdeki damarların kalınlaşması, daralması veya yırtılması görme kaybına neden olabilir.

Metabolik sendrom, aralarında yüksek trigliserit değerleri, düşük miktarda yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol yani “iyi” kolesterol değerleri, yüksek tansiyon değerleri ve yüksek insülin seviyeleri ile bel çevresinde kalınlaşma gibi bir takım koşulları barındıran bir grup metabolizmaya bağlı bozukluktur. Bu koşullar birleşerek bireyin kalp ve şeker hastalığı ya da felç geliştirme olasılığını artırır.

Kontrolsüz hipertansiyon, düşünme, hatırlama ve öğrenme yeteneğini de etkileyebilir. Hipertansiyonu olan bireylerde hafıza veya kavramları anlama sorunları daha sık görülür. Buna paralel bir şekilde daralmış veya tıkalı arterler ya da bir felç durumu beyne giden kan akışını sınırlayarak vasküler demans adı verilen bir demans türüne neden olabilir. 

Bireyin tansiyon değerleri tehlikeli derecede yüksek seviyelere ulaşsa bile birçok hipertansiyon vakasında bir belirti veya semptom görülmeyebilir. Ancak hipertansiyonu olan bireylerde değerler 180/110 mmHg gibi hayatı tehdit edebilecek yükseklerde değerlere ulaştığında baş ağrısı, burun kanaması veya nefes darlığı gibi bulgular görülebilir, ancak bu belirti ve semptomlar hipertansiyona özel spesifik değildir. Hipertansiyon genellikle ciddi veya yaşamı tehdit edici bir aşamaya gelene saptanmaz.

Hipertansiyonun birincil ve ikincil tansiyon halinde iki genel türü mevcuttur.

Normal şartlarda düzenli doktor ziyaretlerinde tansiyon ölçümü gerçekleştirilir. 18 yaşından itibaren bireyler en az iki yılda bir defa doktor gözlemi altında tansiyon değerlerini ölçtürmelidir. 18 – 39 yaş aralığında olan ve hipertansiyon riski taşıyan bireyler ile 40 yaş üstü bireyler ise her sene tansiyon değerini ölçtürmelidir. 3 yaş ve üstü çocukların da yıllık kontrollerinin bir parçası olarak tansiyonları ölçülür. Aradaki farkın belirlenmesi için ölçüm her iki kolda tekrarlanmalı, ve uygun büyüklükte bir cihaz kullanılmalıdır.

Doktorlar halihazırda hipertansiyon teşhisi konulan veya kardiyovasküler hastalık için başka risk faktörleri taşıyan bireylere muhtemelen daha sık ölçüm yapılmasını önerecektir. Düzenli doktor ziyareti gerçekleştirmeyen bireyler, tansiyon ölçümlerini evde, veya eczanelerde yaptırabilir. Doktorlar tarafından yapılmayan ölçümlerin doğruluğu, ölçüm cihazının büyüklüğü ve kalitesi ile doğrudan alakalıdır.

Doktor, bireyin tansiyon değerlerini ölçmek için genellikle kolun etrafına şişirilebilir bir kolluk yerleştirir ve bu kolluğa bağlı bir basınç yani tansiyon ölçüm cihazından faydalanır.

Bu ölçüm cihazı tansiyon değerlerini milimetre cıva, yani mmHg cinsinden verir. Bu ölçüm sırasındaki ilk ve daha yüksek olan sayı, kalp attığında damarlarda oluşan basıncı, yani sistolik tansiyon değerini ölçer. İkinci veya daha düşük olan sayı, iki nabız atışı arasında kalbin dinlendiği sürede damarlarda oluşan basıncı, yani diyastolik tansiyon değerini ölçer.

18 yaş üstü yetişkinler için tansiyon ölçümlerinin sonuçları dört genel kategoriye ayrılır:

120 mmHg altındaki sistolik tansiyon ve 80 mmHg altındaki diyastolik tansiyon değerlerine verilen isimdir.

120 ile 129 mm Hg arasında değişen bir sistolik tansiyon ile 80 mm Hg altındaki bir diyastolik tansiyon değerine verilen isimdir. Bu durum, yüksek tansiyonu kontrol etmek için gerekli adımlar atılmadıkça zamanla kötüleşme eğilimi gösterir.

130 ila 139 mm Hg arasında değişen bir sistolik tansiyon ya da 80 ile 89 mm Hg arasında değişen bir diyastolik tansiyon değerine verilen isimdir.

Normal şartlarda tansiyon okunurken her iki sayının da değeri eş derecede önemli olsa bile, 50 yaşından daha büyük bireylerde sistolik değer daha da önemlidir. İzole sistolik hipertansiyon, diyastolik tansiyonun normal yani 80 mm Hg altında bir değerde, ancak sistolik basıncın yüksek yani 130 mm Hg değerine eşit ya da daha büyük olduğu bir durumdur. Bu durum özellikle 65 yaşından büyük bireylerde yaygın bir hipertansiyon türüdür.

Bireye hipertansiyon teşhisi konulmadan önce en az üç farklı randevuda iki ya da üç tansiyon ölçümü yapılır. Bu tansiyonun normalde gün içinde değişmesinden ve bazı vakalarda doktor karşısına gidildiğinde tansiyon değerlerinin kendiliğinden yükselmesinden kaynaklanan bir uygulamadır. Doktor karşısında ya da hastanede tansiyonun yükselmesi durumu hipertansiyon vakalarının yaklaşık % 10’unu oluşturur. 

Doktor, ek bilgi elde etmek ve hipertansiyon tanısını onaylamak için bireyin evde tansiyonunu ölçmesini isteyebilir. Bunun yanı sıra yine hipertansiyon olup olmadığının doğrulanması için ambulatuvar kan basıncı izleme adı verilen 24 saatlik bir kan basıncı izleme testi önerebilir. Bu test için kullanılan cihaz, 24 saatlik bir süre boyunca düzenli aralıklarla bireyin tansiyonunu ölçer ve ortalamada gece ve bir gündüz süresince tansiyon değerlerindeki değişimin doğru bir ölçümünü sağlar.

Ölçümler sonucunda bir hipertansiyon ihtimali görülürse, doktor bireyin tıbbi geçmişini gözden geçirir ve fizik muayene yapar. Buna ek olarak idrar tahlili, kan tahlili, kolesterol tahlili ve kalbin elektriksel aktivitesini ölçen elektrokardiyogram gibi rutin testlerin yapılmasını tavsiye edebilir. Daha fazla kalp hastalığı belirtisi olup olmadığınının kontrolü için ekokardiyogram gibi ek testler de gerekli olabilir. 

Tıp uzmanları günümüzde giderek yaygınlaşan ve tansiyonu bilekten ya da parmaktan ölçen akıllı saat veya telefon gibi dijital  araçların tam güvenilir olmadığı görüşündedir.

Yaşam tarzını değiştirmek, bireyin hipertansiyonu kontrol altına almak yolunda uzun mesafe kat etmesini sağlayabilir. Doktor, bireye kalp için daha sağlıklı besinlerle ve daha az tuz ile beslenme, düzenli fiziksel egzersiz yapma, sağlıklı kiloyu koruma ya da fazla kiloları verme ya da içilen alkol miktarını sınırlama ya da sigarayı bırakma gibi yaşam tarzı değişiklikleri yapmasını tavsiye edebilir. Ancak bazı vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli değildir. Diyet ve egzersize ek olarak, doktor tansiyonu düşürmek için ilaç önerebilir.

Doktorlar bireyin ihtiyacı olan günlük ilaç dozlarının sayısını azaltmak için, tek bir ilacın daha yüksek dozları yerine düşük dozlu ilaçların bir kombinasyonunu reçete edebilir. Bu genellikle tek bir ilaç türü kullanımından daha etkilidir. Birey için en doğru ve uygun kombinasyonu bulmak için ilaç kombinasyonlarında çeşitli değişiklikler yapılabilir.  Hipertansiyon tedavisinde hedef, bireyin ne kadar sağlıklı olduğuna bağlı olarak değişir. 

65 yaş üzerinde sağlıklı yetişkinler, 65 yaşından küçük ve on sene içerisinde kardiyovasküler hastalık geliştirme ihtimali % 10 üzerinde olan bireyler ve kronik böbrek, koroner arter veya şeker hastalığı olan bireylerde tansiyon hedefi her zaman 130/80 mm Hg’den az olmalıdır:

65 yaş ve üzerindeki bireylerin kullandıkları ilaçlar sistolik tansiyon değerini 130 mm Hg altında tutarsa ve yaşam kalitesi ile sağlık durumu üzerinde ayrıca bir olumsuz etki çıkarmazlarsa, genellikle ilaçların değişmesi gerekmeyecektir.

Hipertansiyon tedavisinde öncelikli olarak kullanılan ilaçların kombinasyonları ile tansiyon değeri hedefine ulaşılamıyorsa, doktor tarafından merkezi sinir sistemi etkili ajanlar ile diğer tansiyon ilaçlarıyla birleştirildiğinde etkili olan beta blokerleri reçete edilebilir. 

Hipertansiyonun ilaçlarla kontrol edilmesinin zor olduğu durumlara dirençli hipertansiyon adı verilir. En azından birisi diüretik olmak üzere, en az üç farklı hipertansiyon ilacı kullanılmasına rağmen, bireyin tansiyon değerleri hala yüksek kalıyorsa, dirençli hipertansiyon tanısı konulabilir. Hipertansiyonu aynı anda dört farklı ilaçla kontrol edilen bireylerde de dirençli hipertansiyon olduğu kabul edilir. Bu vakalarda ikincil bir nedeni olasılığı genellikle yeniden değerlendirilir. Eğer hipertansiyonun altında yatan neden belirlenirse, daha etkili ve uygun bir tedavi yardımıyla normal tansiyon değerleri hedefine ulaşılması şansı yükselir. 

Hipertansiyon ilaçları düzenli olarak kullanılmalıdır. Unutma gibi nedenlerden dolayı ilaç kullanımı aksarsa, aniden yükselen değerler, daha fazla hasara yol açabilir. Birey doz atlaması durumunda nasıl önlemler alınması gerektiğini doktora sormalıdır.

Tansiyon ilaçları alan bireylerin bile hipertansiyonu kontrol etmek için gerçekleştirebileceği bir takım yaşam tarzı değişiklikleri mevcuttur. Bunun için öncelikle kalp dostu bir diyet uygulanmalı ve sağlıklı yiyecekler tüketilmelidir. Öğünlerde meyveler, sebzeler, tam tahıllar, kümes hayvanları, balıklar ve az yağlı süt ürünlerini tercih edilmelidir. Gün içinde hipertansiyonu önlemeye ve kontrol etmeye yardımcı olabilecek miktarda potasyum alınmalı ve daha az doymuş yağ ile trans yağ tüketilmelidir. 

Günlük sodyum tüketimi en fazla 2.300 miligramın altına indirilmeli, ideal olarak 1.500 mg ve altı hedeflenmelidir. Bunun için konserve ve hazır yemeklerdeki tuz miktarı özenle takip edilmelidir. 

Birey kendisi için sağlıklı bir kiloda kalmayı hedeflemelidir. Fazla kiloları vermek hipertansiyonu kontrol etmek ve onunla ilgili sağlık sorunları riskini azaltmaya yardımcı olur. Normal şartlarda verilen her kilogram, tansiyon değerini 1 mm Hg düşürebilir.

Düzenli fiziksel aktivite ve egzersiz, hem tansiyonu düşürmeye hem de günlük stresi yönetmeye, ya da kiloyu kontrol altında tutmaya ve çeşitli sağlık sorunları riskini en aza indirmeye yardımcı olabilir. Haftalık 150 dakika orta derecede egzersiz veya 75 dakika ileri egzersiz birey için yardımcı olabilir. Bunun için haftanın beş günü 30’ar dakika boyunca tempolu yürümek yeterli olacaktır. Buna ek olarak haftanın en az iki günü kas güçlendirme egzersizlerine ayrılmalıdır.

Hiçbir şart altında sigara içilmemelidir. Tütün, hem damar çeperlerine zarar verebilir ve hem de plak oluşumu sürecini hızlandırarak damarları daraltabilir.  Alkol tüketimi ise sınırlandırılmalı ve ölçülü bir şekilde yapılmalıdır.  Bu ölçü kadınlar için günde bir kadeh, erkekler için iki kadehten fazla olmamalıdır. 

Stres yönetimi ile günlük stres mümkün olduğu kadar azaltılmalıdır. Derin nefes alma, kas gevşetme veya meditasyon gibi sağlıklı başa çıkma teknikleri ile birlikte düzenli ve yeterli uyku, stresi yönetmek için bireye yardımcı olabilir. 

Birey tansiyon değerlerini evde takip etmelidir. Bu takip, ilaçların etkisini gözlemlemeye ve hatta hem bireyi hem de doktoru olası komplikasyonlara karşı erkenden uyarmaya yardımcı olabilir. Ancak ölçümler sonucunda normal değerler görülse bile  önce doktorla konuşmadan ilaç kullanımı bırakılmamalı, veya ilaç türü ya da diyet tarzı değiştirilmemelidir.

Özellikle hamilelik sırasında tansiyon ölçümleri yapılmalıdır. Hipertansiyonu olan kadınlar, hamilelik sürecinde hipertansiyon ile nasıl başa çıkacaklarını doktorları ile görüşerek belirleyebilirler. 

Lifli besinlerin, D vitamininin, magnezyum ve kalsiyum gibi minerallerin, folik asidin, kakao ve sarımsak gibi nitrik oksit değerini artıran ürünlerin ve daha çok yağlı balıklarda bulunan omega-3 yağ asitleri içeren takviyelerin tüketiminin yüksek tansiyonun kontrol edilmesinde etkili olduğu yönünde iddialar olsa dahi, bunların üzerinde daha fazla bilimsel araştırma yapılması gereklidir. Bu tür takviyeler, önceden doktor ile konuşmadan ve kullanılan ilaçlar ile nasıl bir yan etkileşime girebileceği belirlenmeden birey tarafından kullanılmamalıdır. 

Hipertansiyon bireyin tedavi edilerek gidecek bir durum değildir. Normal şartlarda bireyin hayatının kalanı boyunca hayat tarzını belirleyecek bi durumdur. Bu sebeple birey tansiyonu kontrol altında tutmak için ilaçlarını doğru şekilde almalıdır. Yan etkiler veya ilaç maliyeti  sorun yaratırsa, ilaçlarını almayı bırakmadan önce doktorla diğer seçenekler hakkında konuşulmalıdır. Hipertansiyonu başarılı bir şekilde tedavi etmek ekip çalışması gerektirir. Ne doktor ne de birey bunu tek başına başaramaz. Tansiyonu güvenli bir seviyeye indirmek için bireyin doktorla uyumlu çalışması gereklidir.

Yaşam tarzı değişikliklerine bağlı kalmak, özellikle de herhangi bir hipertansiyon belirtisi görmeyen ve hissetmeyen bireyler için zor olabilir, ancak hipertansiyonun bir anda kontrolden çıkabileceği ve istenmeyen riskleri doğurabileceği unutulmamalıdır. . Bu süreçte bireyin yakınlarının desteğini alması, bireye yardımcı olabilir.

Referans :
www.medikalakademi.com.tr
www.acibadem.com.tr

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.

Back to top button