News

Vitaminler nedir? Vitaminler hangi besinlerde bulunur?

A Vitamini nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

A vitamini, yağda çözülebilen, güçlü bir antioksidandır ve bağışıklık sistemini güçlendirir. Bitkisel ve hayvansal gıdalardan sağlanabilir.

A Vitamini nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

A vitamini, yağda çözülebilen ve bağışıklık sistemini destekleyen güçlü bir antioksidandır. Genlerin korunmasına ve hatasız kopyalanmasına yardımcı olan A vitamini hem bitkisel hem de hayvansal gıdalardan sağlanabilir. Renkli meyve ve sebzelerin yanı sıra karaciğer ve süt gibi hayvansal gıdalarda da bolca bulunur. Eksikliğinde cilt ve gözlerde kuruluk, akne ve sivilce miktarında artış gibi sorunlar oluşur. Hatta gece körlüğü ve görme yetisinin kaybı gibi daha ciddi hastalıklara yol açabilir. A vitamini eksikliğinin tedavisinde, daha çok vitamin içeren ilaçlar ya da takviyeler reçete edilir. Tıpkı eksikliği gibi fazlalığı da zararlıdır. Yüksek oranda A vitamininin, saç dökülmesi, kırılgan tırnaklar, karaciğer yağlanması gibi sağlık sorunlarına neden olduğu bilinmektedir.

İçindekiler

A vitamini, tarihte bulunan ilk vitamindir. 1913 yılında büyüme faktörü olarak kabul edilmiş, 1930 yılında ise kimyasal yapısı tanımlanmıştır. Besinlerde daha çok yağ asidi esteri şeklindedir. Sindirim esnasında hidrolize olur ve serbest olarak emilir. %90’ı karaciğerde %10’u ise diğer dokularda depolanır. A vitamini, vücutta tıpkı bir hormon gibi davranır. Büyüme ve gelişme için oldukça gerekli olan bir vitamindir. A vitamini farklı formlarda olabilir.

Antioksidan nedir, ne işe yarar? Hangi besinlerde bulunur?

Provitamin A, sebze ve meyvelerde bulunur. Vücut tarafından ihtiyaç halinde A vitaminine dönüştürülür. Aşırı dozda tüketimi herhangi bir toksisite riskine yol açmaz. A vitamininin öncüsü olan beta karoten bitkilerde bulunur. A vitaminin aktif ve kanda bulunan formu ise retinol olarak adlandırılır. A vitamini vücutta retinil palmitat şeklinde depolanır.

A vitamini vücudun çeşitli fonksiyonlarını etkileyen bir vitamindir. Eksikliğinde kişide gece körlüğü, ciltte kuruma gibi pek çok sağlık sorunu görülebilir. Bu yüzden yeterli miktarda alımı oldukça önemlidir.

B12 vitamini nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

Yeterli vitamin alımının faydalarını ise aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

Meyve ve sebzeler ile alınan A vitamini, akciğer kanserine yakalanma riskini düşürür. Beta karoten açısından zengin beslenme, ağız ve akciğer kanserine karşı koruyucudur. Yapılan bilimsel çalışmalara göre karotenin, kolon kanserine karşı da koruma sağlar. A vitamininin bazı türlerinin prostat kanserinden korunduğu kanıtlanmıştır.

Doğal kaynaklardan alınan A vitamini hastalıklardan korur

Yapılan bir çalışmaya göre A vitamininin türevi olan retionik asit, diyabetli farelerdeki kan şekerini düşürerek, dengelemiştir. Tip 2 diyabeti olan kişilerde A vitamini eksikliği var ise doktoru tarafından A vitamini verilebilir.

Vücut dokularının büyümesini ve gelişmesini sağlar. Sebum üretimine katkıda bulunarak, cilt ve saçın nem seviyesini korur. Sağlıklı saç ve cilt hücrelerinin oluşumunu destekler.

Tip 2 diyabet nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavisi

Bakarkörlük ve gece körlüğü gibi görme bozukluklarını önler.

A vitaminin bir çeşidi olan karotinoid; güçlü bir antioksidandır. Hücrelerdeki fazlalık elektronlarla yani serbest radikallerle savaşır ve bu radikallerin hücrelere ve DNA’ya zarar vermesini engellerler.

Yeterli miktarda A vitamininin alımı, sağlıklı bir diş ve diş eti için önemlidir. A vitamininin eksikliğinde kişide diş, diş eti ve diş kemiklerinde deformasyonlar görülmeye başlar.

Barsak ve deri gibi epitel doku yapımı ve onarımından sorumludur. Yetersizliğinde sindirim sistemi ve böbreklerde sorunlar görülebilir. Ağız, mide, ince bağırsak, idrar yolları dokularının sağlığını gözetir ve epitel dokuları enfeksiyonlara karşı korur.

Ağız, burun, akciğer ve boğazdaki mukoz mebranları koruma görevini üstlenir.

Vitamin eksikliğinden kaynaklanan hastalıklar ve vitamin ilaçları

Yeterli A vitamini alımı, ancak dengeli beslenme ile mümkündür. A vitamini açısından zengin olan sebze ve meyvelerin yanı sıra hayvansal gıdaların da yeterli miktarda tüketilmesi gerekir. Tavsiye edilen miktar aşağıdaki şekildedir:

A vitamini açısından dengeli bir diyet ile beslenmeme kişide A vitamininin eksikliğine neden olabilir. Bu durumda kişide gece körlüğü başta olmak üzere pek çok sağlık sorunu görülebilir. Erken doğmuş bebekler, gelişmekte olan ülkelerde yaşayan bebek ve çocuklar, gelişmekte olan ülkelerdeki emziren anneler ve hamileler, kistik fibrozisli hastalar; risk altındadırlar.

Vitamin takviyeleri ne zaman kullanılmalı? Fayda ve zararları nedir?

A vitamini eksikliği; çocuklarda büyüme ve gelişmenin istenilen seviyede olmaması, bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi pek çok hastalığı beraberinde getirebilir. A vitamini eksikliğinin yol açtığı en önemli sorunları aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

Hem erkek hem de kadınlarda A vitamini üreme için gereklidir. Vitamin eksikliği sonrasında kadınlarda ve erkeklerde kısırlık görülebilir.Kadınlarda tekrarlayan düşüklerin en önemli nedenlerinden biri de A vitamini eksikliğidir.

Yeterli miktarda A vitamini alamayan çocukların boyunda beklenen uzama olmaz. Çocuklarda bodurluk görülebilir. Bodurluk dışında gelişimsel aksaklıklara da rastlanabilir.

D vitamini neye yarar, hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

Boğaz ve göğüs enfeksiyonları başta olmak üzere kişi, enfeksiyonlardan daha kolay bir şekilde etkilenir. Bunun temel nedeni ise bağışıklık sisteminin zayıflamasıdır.

A vitaminin görevlerinden biri de ciltte kolajen üretimini desteklemektir. A vitamini yetersizliği durumunda yaraların iyileşme süresi uzar. Diyabet yaralarının iyileşmesinde genelde A vitamini içeren oral ve topikal ilaçlar reçete edilir.

Ciddi anlamda A vitamini eksikliği bulunan kişilerde gece körlüğü görülebilir. Vitamin eksikliğinin ilerlemesi, kornea ülserlerinde yaralanmalara neden olabilir. Bu durum, görme kaybı yani körlük ile sonuçlanabilir.

A vitamini, karaciğerde depolanan bir vitamindir. Aşırı alınımı karaciğerde yağlanmaya yol açabilir. Aynı zamanda aşırı ve düzenli A vitamin takviyeleri kullanımı da karaciğer yağlanmasını tetikleyebilir.

A vitamini eksikliğinin tespitinde genelde göz muayenesinden yararlanılır. Kan testi ile kandaki A vitamini miktarı ölçülebilir. Aynı zamanda doktor, tıbbi geçmişinizi gözden geçirebilir. Size gece körlüğünün teşhisine yönelik sorular sorabilir.

A vitamin takviyeleri ile A vitamini eksikliği tedavi edilebilir. Takviye miktarı, yaş ve cinsiyete göre değişiklik gösterebilir. Gece körlüğü vitamin takviyeleri sonrasında iyileştirebilir. Lakin kornea yaralanmasının neden olduğu görme kaybı takviyelerle tedavi edilemez.

A vitamini ilaçları, tablet ve kapsül formunda olabileceği gibi topikal kullanıma uygun kremler şeklinde de olabilir. Özellikle sivilce ve akne kremlerinde A vitamini türevlerine rastlamak mümkündür. Carovit ve Avicap; A vitamin eksikliği tedavisinde en sık reçete edilen oral yolla alınan ilaçlardır.

Folik asit nedir? Folat vitaminin faydaları ve gebelikte kullanımı

Preformed (önceden hazırlanmış A vitamini); diyet ya da takviye ile aşırı bir miktarda tüketildiğinde kişide A vitamini yüksekliği görülebilir. Tolere edilebilir üst alım seviyesi, yaşa göre değişiklik gösterir. Üst alım seviyesinin aşılması, toksik etki gösterir.

Kemik ağrısı neden olur? Nasıl geçer? En etkili tedaviler

UYARI: A vitaminin hamile kadınlar tarafından aşırı tüketimi, fetal deformitelere yol açabilir. ‘Retinol’, yaşlanma karşıtı kremlerde de olduğundan hamile kadınların retinol içeren kremler kullanmaktan da kaçınmaları gerekir. Beta karoten ve karotenoidler; retinol kadar tehlikeli değildir. En yüksek risk, A vitamini takviyelerinde bulunur.

A1 olarak isimlendirilen retinol, sadece karaciğer, peynir, yağlı balık, süt ve tereyağı gibi hayvansal gıdalarda bulunur. Sığır karaciğeri, karaciğer sosis, kuzu karaciğeri, somon ve uskumru, tereyağı, keçi peyniri, havyar, alabalık, haşlanmış yumurta; en iyi retinol kaynaklarıdır.

Bitkilerdeki karotenoidler, vücudumuz tarafından A vitaminine çevrilir. Beta karoten ve alfa karotenden oluşan provitamin A; A2 ve A3 vitaminlerine dönüştürülür. Tatlı patates, brokoli, havuç, şalgam, ıspanak, biber, koyu yeşil yapraklı diğer sebzeler; A vitamini içeren diğer sebzelerdir.

Mango, greyfurt, karpuz, kayısı, mandalina, nektarin, A vitamini açısından zengin olan bazı meyvelerdir.

Tatlı patatesin faydaları ve zararları nelerdir? Sağlıklı tatlı patates tarifleri

Özellikle turuncu renkli sebze ve meyveler; karotenoid ve beta-karoten bakımından zengindirler. A vitamini içeren doğal kaynaklar arasında kabak ve havuç gibi sebzeleri ile kavun gibi meyveler bulunur. Bknz: >>>Vitamin A

Kaynaklar ve Referanslar:

YAZIYI PAYLAŞ

Vitamin Nedir? Vitaminler Hangi Besinlerde Bulunur? – Medicana Sağlık Grubu

Vücudumuzda belirli oranlarda bulunması gereken vitaminlerin, görevleri ve vitamin içeren besinleri bu rehberimizde bulabilirsiniz.

Vitamin Nedir? Vitaminler Hangi Besinlerde Bulunur? - Medicana Sağlık Grubu

Vitamin Nedir?

Vücudumuzda belirli oranlarda bulunması şart olan vitaminlerin, cilt hastalıklarının giderilmesinden metabolizmanın düzenlenmesine, kan hücrelerinin yapımından kemik gelişimine kadar vücudun işleyişinde pek çok alanda görevi vardır.

Vitaminlerin vücuttaki metabolizma tarafından yeteri miktarda üretilmediği durumlarda, besinlerle ya da kişiye uygun doktorun reçete edeceği takviyelerle vücuda alınması sağlanmalıdır.

Vitaminler, vücudumuza faydası oldukça fazla olan, metabolizmamızın sağlıklı bir şekilde çalışmasını çeşitli yollarla destekleyen, yediğimiz pek çok besinin içinde bulunan organik bileşiklerdir. Sağlıklı bir yaşamın devamlılığında ve pek çok hastalığın tedavisinde vitaminlerin etkisi oldukça önemlidir. Vitaminlerin ne gibi görevleri olduğunu bilmek, kişinin kendisine sağlıklı bir beslenme düzeni hazırlamasına yardımcı olur.

Vücudun sağlıklı bir şekilde işlemesi için kesinlikle gerekli olan vitaminlerin, bütün organlara ve sistemlere etkisi vardır. Her türlü vitamin azlığında vücut negatif bir şekilde etkilenir. Kaliteli bir yaşam için gerekli olan vitaminler;

Vitaminlerin yukarıda belirtilen etkilerinden tam anlamıyla yararlanabilmek için hangi besinlerde ne gibi vitaminler olduğu araştırılmalıdır. Düzenli bir beslenme programı yapıp, vitamin içeren besinleri öğünlere uygun olarak tüketmek gereklidir. Sağlıklı beslenen kişiler, vitamin yönünden zengin besinler tükettikleri için sadece günlük beslenme yoluyla yeterli miktarda vitamin alabilir. Besinlerden gereken miktarda vitamin alamayan kişilerin ise takviye yoluyla gereken vitaminleri alması gereklidir.

Sağlıklı bir yaşam için vitamin değeri yüksek besinler tüketmek önemlidir. Vitamin yönünden zengin olan besinler, vücuda çeşitli hastalıklarla savaşmada yardımcı olan ve bağışıklık arttıran gıdalardır. Günlük hayatımızda farkında olmadan çiğ veya pişmiş olarak tükettiğimiz çoğu besin vitamin yönünden zengindir. Her birinde farklı bir vitamin bulunan besinleri ihtiyaca uygun, belirli bir miktarda ve seçerek tüketmekte fayda vardır.

Vitamin çeşitliliği yönünden zengin olan besinler şunlardır:

Sağlıklı bir hayat için vücutta dengeli olması gereken değerlerden biri de vitaminlerdir. A, B1, B2, B3, B6, B12, C, D, E, K vitaminlerinin özelliklerini ve hangi besinlerde bulunduklarını bu listemizden öğrenebilirsiniz.

Metabolizmanın sağlıklı bir şekilde görevini yapabilmesi için A vitamini içeren besinler tüketmek gereklidir. A vitamini, özellikle büyüme çağındaki çocukların kemiklerini güçlendirici bir rol oynar. Göz sağlığı için önemlidir. A vitamini içeren besinleri aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.

Halsizlik, kas yorgunluğu, iştahsızlık gibi durumların giderilmesinde kullanılan bir vitamindir. Vücudun ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlar. Hücre yaşlanmasını geciktirir. “B vitamini nelerde var?” sorusunu cevaplayabilmek için B1 vitamininden başlayarak tüm B grubu vitaminlerini incelemek gerekir. Aşağıdaki tabloda B1 vitamini yönünden zengin gıdaları bulabilirsiniz.

Cilt hastalıklarına iyi gelen bir vitamindir. Ağız, burun ve göz çevresinde oluşan döküntülerin, kaşıntıların, kızarıklıkların giderilmesinde etkilidir. Aşağıdaki tablo hangi besinlerde B2 vitamini olduğu konusunda bir fikir sahibi olmanıza yardımcı olacaktır.

B3 vitamini onarımda görevli bir vitamindir. Bazen organizmayı etkileyen hücrelerde zarar görmüş yapılar meydana gelir. B3 vitamini antioksidan göreviyle bu zararlı unsurlarla savaşır. Yetersiz protein tüketen ve çok yönlü beslenme alışkanlığı olmayan kişilerde ortaya çıkan hastalıkların tedavisinde kullanılır. B3 vitamini yönünden zengin besinler aşağıdaki tabloda belirtildiği şekildedir:

B6 vitamini tıpkı B1 vitamini gibi enerji üretiminde önemli bir vitamindir. Kırmızı kan hücrelerinde meydana gelebilecek sorunların önlenmesinde etkilidir. B6 vitamini bulunan besinleri aşağıdaki tabloda bulabilirsiniz.

B12, hayvansal protein kaynaklı bir vitamindir. Yapılan araştırmalara göre B12, Türk toplumunda en çok eksikliği görülen vitaminlerin başında gelir. Anne ve bebek sağlığı için en çok gerekli görülen vitaminlerdendir. Kaslarda oluşan sertliğe ve kasılmalara iyi gelir. B12 vitamini, unutkanlık sorunu için en etkili vitamindir. En iyi kaynakları et başta olmak üzere hayvansal gıdalarda bulunur.

C vitamini, bu vitamin yönünden zengin olan sebze ve meyvelerden kolaylıkla vücuda alınabilen bir vitamindir. Genellikle enfeksiyona bağlı bağışıklık problemlerinin tedavisinde kullanılır. Diş etleri hastalıklarının tedavisinde C vitamini takviyesi oldukça yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Etkili bir antioksidandır. Demirin vücuda alımını kolaylaştırdığından kan hastalıklarının tedavisinde de güçlü bir vitamin rolü oynar. Aşağıdaki tablo yardımıyla “C vitamini nelerde var?” sorusuna cevap bulabilirsiniz.

D vitaminin temel kaynağı güneş ışığıdır. Balık yağı harici diğer hayvansal ya da bitkisel gıdalarda D vitamini bulunmaz. Kemiklerin güçlenmesi için önemlidir. İleri bir yaştan sonra ortaya çıkan kemik erimesi rahatsızlığının başlıca tedavi ilacıdır. D vitamini eksikliğinde, obezite sorunu yaşan kişilerin sağlıklı bir şekilde kilo vermesi zorlaşır. İnsülin direnci olan hastalara çoğunlukla D vitamini takviyesi alması önerilir. Ayrıca hormonları da doğrudan etkileyen bir vitamindir.

Mide rahatsızlıklarının giderilmesinde, yağ formunda olan bu vitaminin antioksidan olarak vücutta önemli etkileri vardır. Tabloda örnekleri verilen besinlerde yeterince E vitamini bulunur. Bu gibi besinler ülkemizde çok tüketildiği için E vitamini eksikliği nadiren görülür.

Sıvı yapıdaki kanın yeteri kadar koyulaşmasını sağlar. Eksikliğinde kan cıvıklığı görülür. Bu sebeple K vitamini, kalp damar sağlığı için önemlidir. Kalsiyumun vücuda alımını kolaylaştırır. Yağda eriyen bir vitamin olmasına rağmen A, D, E vitaminleri gibi vücutta uzun süreli kalmaz. Uzun süreli ilaç kullanan kişilerde K vitamini eksikliği için takviye kullanmak gerekebilir.

Genellikle normal ve geçici olarak görülen el titremesi, bir sağlık sorunundan da kaynaklı olabilir. İleri derecede el titremesi, durdurulması zor bir hale geldiğinde kişilerin sağlıklı yaşam sürdürmelerini zorlaştırır. El titremesi, psikolojik sorunlar yaşayan kişilerin atak dönemlerinde, kalp/damar sağlığı bozulan yaşlı bireylerde, sağlıksız beslenen ve zararlı alışkanlıkları olan kişilerde diğer insanlara göre daha fazla görülebilir.

Belirli bir sağlık sorunu yaşamayan insanlarda da el titremesi görülmesi mümkündür. Yapılan muayeneler sonucu, el titremesine kişinin sinir sistemindeki sorunların neden olmadığı tespit edilirse, vitamin değerlerine bakılması gerekir.  B12 vitamininin vücutta yetersiz olması el titremesine yol açabilir. Sağlıklı bir bireyde titreme sorunu olmaması için vitamin referans değerinin 200 ml ile 800 ml arasında olması gerekir. B12 vitamini suda eriyen bir vitamin olduğundan günlük alınması gereken miktarı doğru belirlemek önemlidir.

Vitaminler içinde çözündükleri maddelere göre gruplandırılır. Suda eriyen ve yağda eriyen vitaminler olarak ikiye ayrılırlar.

B1, B2, B3, B6, B12 gibi tüm B vitaminleri ve C vitamini suda erir. Bu vitaminlerin suda erimesi, vitaminlerin vücutta yeteri miktarda birikmesini engelleyebilir. Bu nedenle, sağlıklı bir vücutta bulunması gereken vitaminlerin referans değerlerine dikkat edip bu vitaminleri besinlerden, besinlerden alınamıyorsa reçete edilen takviye vitamin ilaçlarından almak gerekir. Suda çözünen vitaminlerin fazlasının boşaltımı kolay olduğu için, fazla tüketimde zarar verme riski yoktur.

A, D, E, K vitaminleri suda değil, yağda eridikleri için vücuda girmeleri daha güçtür, fakat vücuda girdikten sonra birikmeleri oldukça kolaydır. İnsan metabolizması yağda eriyen vitaminleri bünyesinde rahatlıkla tutabilir. Hâlihazırda vücutta birikmiş A, D, E, K vitaminlerinden biri veya birkaçı günlük ihtiyaçtan fazla miktarda alındığında ise çeşitli sorunlar ve zehirlenmeler görülebilir. Bu sebeple, günlük vitamin dozajlarını bilmek, ona göre beslenmek ve vitamin takviyesini doktor gözetiminde almak önemlidir.

Günlük alınması gereken vitamin miktarı, vitamin eksikliği yaşayan kişilerin ihtiyaç durumuna ve vitaminlerin özelliklerine göre değişkenlik gösterir. Çeşitli araştırmalar sonucunda genel olarak sağlıklı bir kişinin günlük alması gereken vitamin değerleri belirlenmiştir. Bu değerler yetişkin bir kadına, yetişkin erkeğe ve çocuğa göre değişir. Örnek vermek gerekirse; sağlıklı bir kişinin alması gereken günlük K vitamini ihtiyacı yetişkin bir erkek için 80 mcg iken bir çocuk için 15-30 mcg’ye kadar düşebilir.

Günlük alınması gereken vitamin miktarının yanı sıra, vücutta belirli oranda halihazırda bulunması gereken vitaminlerin de referans değerleri belirlenmiştir. Örneğin, yapılan kan testi ölçümlerinde D vitamininin referans değeri 50 ile 70 ng/ml arasında olmalıdır. Kişinin sağlık durumuna göre bu değer değişiklik gösterebilse de bu referans değerlerinde ufak oynamalar ciddi sorunlara yol açmaz. Ancak tetkiklerde 10 ng/ml altında değerler çıkıyorsa bir eksiklik durumu söz konusudur ve bu da sağlıklı bir yaşam için sorun oluşturur.

Vitamin eksikliklerinin sebep olduğu sağlık problemleriyle karşılaşmamak için düzenli beslenerek, vücut için gerekli vitaminleri almaya özen gösterilmelidir. Ayrıca vitamin eksiklikleri sebebiyle oluşacak daha büyük sorunları engellemek adına düzenli kan tetkikleri yaptırmak ve eksiklik tespit edildiği durumlarda tedavi olmak için hastanelerin ilgili bölümlerine başvurmak gerekir.

Vitamin eksikliği bulunan kişiler vitamin değerlerini ölçtürmek ve tedavi olmak için hastanelerin İç Hastalıkları (Dahiliye) bölümüne gitmeli ve uzman bir iç hastalıkları doktorundan yardım almalıdır.

referans :
www.medikalakademi.com.tr
www.medicana.com.tr

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir.

Back to top button